تحويل و فروخته شده مبلغ هزار و پانصد تومان مسكوك تبريز « 1 » به آقايان شاردن ورزن بازرگانان اروپايى گل سرسبد تجار اروپايى بابت بهاى جواهرهايى كه صورت آن در ظهر همين فرمان است بپردازند . اين جواهرها و سنگهاى قيمتى وسيلهء ناظر مفخم و بلندپايه دربار اعليحضرت همايون به نظر كيميا اثر ذات مبارك رسيده و به فرمان جهان مطاع معظم له خريدارى شده است بنا به دستور مبارك شاهنشاه مظهر نجابت زرگرباشى مأمور ارزشيابى جواهرها شد ، و او با همكارى و نظرخواهى جواهرشناسان نامور و معتبر مقيم دار السلطنه اصفهان به تقويم و تخمين قيمت آنها پرداخته و متفقا به مبلغ هزار و صد و هشتاد و چهار تومان و بيست و هشت عباسى ارزيابى كردهاند .
امّا به سبب اين كه آقايان شاردن و زن با اين ارزيابى موافق و رضا نبودند ، و اظهار مىداشتند با محاسبهء بهاى خريد و سود ناقابل نمىتوانند جواهرات خود را به بهاى كمتر از هزار و پانصد تومان بفروشند به فرمان جهان مطاع اعليحضرت همايون مقرر شد محض رضا و خشنودى خاطر فروشندگان بىتوجّه به ارزيابى گوهريان اين مبلغ به ايشان تسليم و جواهرات به خزانهء پادشاه منتقل شود و تسليم حضور بىهمال قدسى - مآب ، مقرّب درگاه شاهنشاه مفخم ، زائر حرمين شريفين ريشسفيد و مهتر كلّ حرم اعليحضرت معظم بشود . ايشان بايد اجناس مذكور را طبق صورتى كه در ظهر همين فرمان رقم شده تحويل بگيرند . بديهى است كه همهء مراتب مرقوم در نهايت دقت و كمال صحّت صورت پذيرفته و معاملهء مزبور در محاسبات محسوب و منظور شده است .
جمادى الاولى سال هزار و هشتاد و چهار .
در وسط و ظهر يك ورق كاغذ به قطع بزرگ صورت جواهرات ، در بالاى برگ خصوصيات و قيمت آنها درج شده ، و در دو طرف ورق وزيران ، ناظران دارايى شاه ، . گواهى و امضاء كردهاند . آنچه صدراعظم بر اين ورقه نگاشته بدين شرح است :
به فرمان شاهنشاه معظم . . . قائممقام بلندپايه و مقرّب دولت شيخ على خان امين و
هامش
ادارات ، مصطلح و مورد عمل است ؛ و اين از يادگار تاتارهاست كه بر هر سرزمينى تسلط يافتند دانشها و باورهاى خود را پراكندند .
( 1 ) - هنگام عقد هرگونه قرارداد قيد مىكنند كه پرداخت قيمت يا مزد با مسكوك ضرب تبريز محاسبه خواهد شد ، و اين از آن جهت است كه بنا به قول عامه عيار مسكوك تبريز بيشتر و وزنش دقيقتر است اما اين تصورى بيش نيست . زيرا مسكوك ديگر شهرها نيز رايج و معتبر است ، و از نظر وزن و عيار با مسكوك تبريز تفاوت ندارد .