باشم .
ميان الماسهايى كه به من نشان داد الماسى به وزن پنجاه و شش قيراط وجود داشت كه شاهنشاه آن را پيشكش ملكهء مادر كرده بود ، امّا وى آن را نپسنديده بود و مىخواست بفروشد . مىگفتند چهل هزار اكو قيمت دارد . وقتى سفرهء ناهار برچيده شد مهتر ارامنه و مترجم كمپانى فرانسه به ديدن ناظر آمدند .
وى به رئيس ارامنه گفت : شاهنشاه فرمان داده بهاى الماس شما به نقد پرداخته شود ، و نيز خلعتى به شما بدهند . خلعت پوشاكى است كه شاه به منظور اظهار رضامندى و تقدير و تشويق به كسى مىدهد . همچنين به مترجم گفت شاهنشاه فرموده منزل مناسبى براى سكونت فرستادهء كمپانى اختصاص يابد . اكنون برشماست عمارت بزرگى به دلخواه خود بيابيد تا مسؤول صندوقخانهء شاهنشاه به نحو شايسته فرش و مبلمان كند و بيارايد .
مترجم گفت فرستادهء كمپانى يك خانهء خالى مىخواهد و بس ، زيرا لوازم و اثاث خانه بهقدر نياز همراه خود آورده است . ناظر بىدرنگ به دو تن از مأموران دستور داد همه عمارات خالى شاهنشاه را در هر نقطه باشد به مترجم نشان دهند تا هر كدام را بخواهد در اختيارشان بگذارد . فرستادهء كمپانى خانهاى را كه نزديك محل سكونت كاپوسنها بود انتخاب كرد تا بتواند هر زمان بىهيچ رنج از مصاحبت و نظرات و راهنماييهاى رئيس گروه مبلّغان براى پيشرفت وظايف خود بهرهمند شود ، و از وى مدد بگيرد .
شاهنشاه در نقاط مختلف شهر اصفهان سيصد خانه دارد . بعضى به ارث به وى رسيده ، برخى را خريده و بعضى را هم مصادره كرده است . همهء اين عمارتهاى بزرگ و باشكوه خالى است ، و چون در نگهدارى و تعمير و ترميم آنها بهقدر كافى اقدام نمىشود غالب آنها رو به ويرانى نهاده است . اين عمارتها غالبا به محل سكونت سفيران و فرستادگان خارجى اختصاص مىيابد . كلانتران نواحى مختلف مسؤول نگهدارى آن عده از ساختمانهاى شاه كه در منطقهء حفاظت آنهاست مىباشند .
روز سيزدهم ، پگاه ، يكى از زرگرهاى شاه پيش من آمد و گفت از سوى زرگرباشى پيام آورده كه ناظر امروز يا فردا مرا احضار مىكند تا جواهراتى را كه بنا بوده براى شاه يا خودش يا دوستانش بخرد به من پس بدهد . از شنيدن اين
سفرنامه شاردن ( فارسى ) — صفحة 599
مساهمون: ژان شاردن
ص٥٩٩