منظور فرستاده بودند مىبايستى با تشريفات و تجمّلات و جلال و شكوه فراوان شرفياب شويد ، امّا اكنون مأموريت شما بسيار ساده و محدود به تقاضاى صدور اجازهء بازرگانى آزاد براى معدودى از بازرگانان است ، و سوداگران ژاپونى از امتياز و اعتبارى كه بازرگانان اروپايى در سرزمين خود دارا مىباشند برخوردار نيستند .
گرچه محتمل است اولياى امور نسبت به ورود شما تجليل و استقبال شايان نكنند و فى المثل آبدارخانه مناسب و لوازم مشابه ديگر در اختيارتان ننهند نبايد زمام شكيبايى و خويشتندارى را رها كنيد و رنجه و خشمگين شويد ، بلكه مصلحت ايجاب مىكند به خوشرويى و گرمى و مدارا و آهستگى با ايشان سخن بگوييد ، و از آنچه دربارهء شما كردهاند اظهار رضا و خشنودى كنيد ، و اگر به چيزى كه ندادهاند نيازمند شديد به خرج خود بخريد .
تمام صاحب منصبان و كسانى را كه مأمور پذيرايى و راهنمايى شما مىباشند ، و همهء افراد گارد سلطنتى را دوست بداريد ، احترام بگذاريد و سعى كنيد گرچه اخلاق و عادات و رسوم زندگيشان با آداب و افكار و عقايد شما مباينت و مغايرت دارد همواره نكوگوى و سپاسگزارشان باشيد . بايد بدانيد كه عادات و آداب و بسيارى از رسوم آنان مباين طرز تفكّر و اخلاق و آيين اروپاييان است و آنان حق دارند در وهلهء نخست عقايد و افكار و رسوم هموطنان خود را محترم بشمارند ، و به سنن ملّى و قومى و اخلاق و مراسم ديگران به نظر بىاعتنايى و بيگانگى بنگرند . تجارب ممتد نشان داده يگانه راه نفوذ ميان اقوام بيگانه احترام نهادن صادقانه به عقايد و سنن و عادات و آداب آنهاست .
نام هدايايى كه پادشاه براى امپراتور ژاپن فرستاده در نامه آمده است ، امّا در مورد انتخاب تحفههايى كه بايد به وزيران و درباريان و بزرگان امپراتور تقديم كنيد افراد دانا و كاردان و درستگارى كه در آن دستگاهند و يكى از وظايفشان همين است ، شما را هدايت و دلالت مىكنند ، و لازم نمىدانم در اين مورد به شما دستورى بدهم ، مطمئن باشيد هيچگونه زيادروى نخواهند كرد ، زيرا ارزش هدايايى كه هر يك از بزرگان مجازند از بيگانگان بگيرند به دقّت تمام معين شده است .
هداياى مذكور همه از نوع پارچههاى پشمى خواهد بود . مسؤولان توزيع تحف آنها را مىخرند و در اختيارتان مىنهند ، و بهاى آنها را مىگيرند .
مؤكدا سفارش مىكنم وقتى اجازهء شرفيابى نصيبتان مىشود بايد يادتان باشد
سفرنامه شاردن ( فارسى ) — صفحة 585
مساهمون: ژان شاردن
ص٥٨٥