مردمان آن سرزمين است تهيّه كنيد ، زيرا رسم مردمان آنجا بر اينست كه كف اتاقهاى خود را با قالى فرش مىكنند ، و بدون كفش وارد اتاق مىشوند و پا كردن و بيرون آوردن پا از كفشهاى راحتى آسان است .
همين كه از دربار فرمانهاى مربوط به شما به فرماندار رسيد ، حتّى پيش از رسيدن فرمان ممكن است از شما بخواهند بستهء محتوى نامهء پادشاه فرانسه يا ترجمهء آن را به آنها نشان بدهيد ، در اين صورت نبايد نافرمانى كنيد . موظّفيد يك نسخه ترجمهء نامه را كه به شما داده شده و در دسترستان مىباشد به فرماندار تسليم كنيد . جعبهء محتوى نامهء شاه را بايد در بهترين جا نگهداريد و اگر آن را در بلندترين نقطهء اتاق مسكونى خود قرار دهيد البته نيكوتر است . هر وقت مىخواهيد به آن نزديك شويد به نشان حرمتگزارى بايد كلاهتان را از سر برداريد . رسم مردمان ژاپن همانند آداب و ادب اروپاييان بر اينست كه در حضور جاهمندان و صاحبان مناصب عالى بايد سر برهنه باشند ؛ اين رسم را بايد كاملا رعايت كنيد ، و چون معمول مردمان ژاپن است كه وقتى جعبهء محتوى نامه پادشاه را نگاه مىكنند يا از جايى به جاى ديگر مىبرند ، يا آن را مىگشايند بايد همهء حاضران سر برهنه باشند شما نيز مجبور و موظف مىباشيد از رسم و آيين ايشان پيروى كنيد .
اگر مسؤولان مربوط براى انتقال جعبهء محتوى نامه شاه كسى را در اختيارتان نگذاشتند دو تن از همراهان خود را كه به مقام از ديگران سرند در حالى كه سر برهنه و به حال خبردار خواهند بود به انجام كردن اين مهم مأمور كنيد . آنان بايد با دو دست خود جعبهء محتوى نامه را بردارند و به محل مورد نظر ببرند . جعبهء نامه بايد در صندوقچهء مزينى كه رويش را لفاف زربفتى پوشانده باشد نگهدارى شود . هنگام رفتن به دربار آن را روى تخت روان شبيه برانكار بگذاريد و دستور دهيد پيشاپيش شما ببرند ، و خود در دنبال آن حركت كنيد . بدينگونه مراتب حرمتگزارى خود را نسبت به پادشاه متبوع خود و نامهاش به همهء بينندگان نشان مىدهيد ، و آنان را نيز به شوق مىآوريد كه در مراسم حرمتگزارى شركت جويند . اصولا رسم ژاپونيها بر اين است كه نسبت به سفيران و نامههاى پادشاهان احترام زياد مىنهند ، و در مراسم تجليل ايشان شركت مىكنند .
اگر مأموريت شما و مضمون نامه دربارهء تهنيت ازدواج يا امور سياسى يا درخواست كمك و مسائلى از اينگونه بود كه هلنديان به سال 1628 هيأتى بدان
سفرنامه شاردن ( فارسى ) — صفحة 584
مساهمون: ژان شاردن
ص٥٨٤