مىپرسند : به چه آمدهايد ، از كجا مىآييد ؛ از كدام كشوريد ، تابع چه مليّت مىباشيد ، مقصودتان از مسافرت به اين جا چيست ؛ چه چيزهايى با خود آوردهايد ؟
شما بايد در جواب بگوييد : ما از كشور فرانسه آمدهايم ، و حامل نامه و هدايايى هستيم كه پادشاه مفخّم ما براى اعليحضرت امپراتور ژاپن فرستاده است و پس از كسب اجازهء شرفيابى تقديم معظّم له خواهيم كرد ؛ و جز مواد خوراكى و لوازم مسافرت چيزى با خود نداريم ؛ و سواى اين كه با توجه دقيق به تشريفات و مراسم و آداب معمول در دربار امپراتور معظم نامه و هداياى پادشاه متبوع خود را حضور اعليحضرت امپراتور تقديم كنيم وظيفه و كارى نداريم .
اين افراد صاحب جاه بار دگر از شما پرسشهاى گوناگون خواهند كرد ؛ و جوابهايى را كه مىگوييد كلمه به كلمه به دقت مىنويسند . مثلا مىپرسند : فرانسه كجاست ؟ وسعتش چقدر است ؟ با كدام كشور هممرز است ؟ محصولاتش چيست ؟
آيا پادشاه شما فرمانرواى مطلق است ؟ سازمان و سلاح سپاهيانش چگونه است با كدام كشورها دوست و با كدامين دشمن است ؟ انتظامات كشورش چگونه تأمين مىشود ؟ مذهب مردم فرانسه چيست ؟ آداب و عادات و رسوم مردم بر چه گونه است ؟ سپس دربارهء هويّت و شخصيّت شما و موضوعهاى ديگر سؤالاتى مىكنند .
مثلا مىپرسند : آيا تاكنون مأموريتهاى ديگرى نيز به شما محوّل شده است ؟ نامهء پادشاه شما چهگونه است ؟ چگونه نوشته شده ، چهطور مهر كردهاند ، چهجور لفاف و بستهبندى شده است ؟ چگونه آن را نگهدارى كردهايد و به اينجا رساندهايد ؟
ممكن است وزيران نانگازاكى و رجال دربار و بزرگان ديگر نيز چنين پرسشهايى بكنند و شما بايد قبلا در ذهن خود جوابهاى سنجيده و مناسبى آماده كرده باشيد . مخصوصا بايد دقت كنيد جواب هر پرسش در مواقع متفاوت كاملا يكسان باشد ؛ زيرا ژاپنيان در چنين موارد بسيار موشكاف و دقيق و سختگيرند . مخصوصا پس از پيشامدى كه در سال هزار و ششصد و بيست و هشت روى نمود دقّت بيشترى به كار مىبرند . توضيح اين كه در آن سال كمپانى هلند نمايندهاى به منظور عرض تهنيت تاجگذارى امپراتور ژاپن بدان كشور فرستاد . نمايندهء مذكور خود را فرستادهء پادشاه هلند معرفى كرد ، بدين سبب وزيران و درباريان همان احترام و تكريم و تعظيمى را كه دربارهء فرستادگان شاهان معمول مىداشتند نسبت به فرستادهء كمپانى
سفرنامه شاردن ( فارسى ) — صفحة 581
مساهمون: ژان شاردن
ص٥٨١