مىناميدند بزرگتر مىدانند . عرض برزخى كه اين شبه جزيره را به خشكى پيوند مىدهد از يك فرسنگ در نمىگذرد . سواحل كريمه خاصه قسمت انتهاى آنكه در دريا پيش رفته تا كافا كوهستانى و مرتفع ، و سراسر سبز و خرم و پوشيده از درختان بزرگ و بيخآور است ؛ و در تمام طول ساحل آباديها و مزارع با صفا و زيبا ايجاد شده است .
دريانوردان بر اين باورند كه ميان قسطنطنيّه و كافا از راه درياى سياه هفتصد و پنجاه ميل فاصله است ؛ اما من اين گفته را نمىپذيرم ، زيرا سفينههايى مانند سائق اين راه را در مدت دو روز و دو شب طى مىكنند ، بنابراين تصور نمىكنم فاصلهء ميان اين دو از دويست فرسنگ بيشتر باشد .
وقتى كشتى ما به مقصد رسيد و لنگر انداخت دو تير توپ شليك كرد .
به فرمان فرماندار آزاك عدّهاى كه وى بر آنها فرماندهى مىكرد ، به طور نامنظم تيراندازى كردند . آنگاه وى با گروهى كه از سوى پاشا به استقبال آمده بودند از كشتى پياده شدند . ورود به بندر بىهيچ گونه قيد و بند انجام گرفت . نه كسى اجازهء ورود مطالبه كرد ، و نه مأموران ، كشتى و بارهاى آن را بازرسى كردند . به محض اين كه سفينهاى به بندر مىرسيد و لنگر مىانداخت ، چندين قايق براى انتقال مسافر و بار و اثاثهء آنها دور كشتى گرد مىآمدند و آماده كار مىشدند . كافا شهر بزرگ و مهمى است كه در دامنهء بلنديهاى واقع در ساحل دريا بنا شده است . اين بندر معتبر از جانب جنوب به شمال گسترده شده ، طولش از عرض آن بيشتر است ، و دورش را بارويى مستحكم فرا گرفته است . در دو انتهاى شهر دو قلعه كه اندكى در دريا پيش رفتهاند بنا شده و اگر كسى از بالاى يك كشتى به منظرهء شهر بنگرد در نظرش چنين مىنمايد كه به صورت هلال ساخته شده است . قلعه جانب جنوبى بسيار عظيم ، و رفيع ، بر همه جوانب مسلّط است . اين قلعه محل سكونت پاشاست . قلعهء ديگر كوچكتر ، اما سخت مجهز است ، و امواج دريا از يك سو پيوسته آن را در بر مىگيرد و مىشويد . اين دو قلعه را دو باروى بلند و ضخيم و محكم محافظت مىكند . كافا قريب چهار هزار خانه دارد كه مجموعا سه هزار و دويست مسلمان ترك و تاتار ، هشتصد عيسوى يونانى و ارمنى در آنها سكونت دارند ، و عدّهء ارامنه از يونانيان بيشتر است . خانههاى اين شهر همه كوچكند ، و از خشت و گل ساخته شدهاند . بازارها ، ميدانهاى عمومى ، مسجدها و گرمابهها نيز از خشت و گل بنا شدهاند و جز هشت كليساى قديمى كه در روزگاران ژنيها ساختهاند ، و اكنون رو به ويرانى نهاده هيچ بناى سنگى در آن ديده
سفرنامه شاردن ( فارسى ) — صفحة 98
مساهمون: ژان شاردن
ص٩٨