خود در دربار داشت وعده و نويد داد . آنگاه آنچه را كه از مجموع جواهراتم پسنديده و برگزيده بود در ميان آورد و گفت من معتقدم كه قيمتگذارى را بايد از جواهرات كمبهاتر آغاز كنيم ، تا من دريابم كه در معامله با من كنار مىآييد يا نه .
من با پيشنهاد وى موافق نبودم و گفتم : اگر به راستى سر سازش داريد بايد همهء آنچه را انتخاب كردهايد يكجا قيمتگزارى بكنيم و بدين گونه مذاكره و معامله را انجام بدهيم ، و مصلحت شما نيز در همين است ؛ و چون وى را با اين پيشنهاد موافق نديدم گفتم پس قيمتگزارى را از قطعات بزرگ شروع كنيم ؛ با اين طريق نيز موافقت نكرد . وى با چرب زبانى و دم گرم خود مرا متقاعد كرد آنچه وى پيشنهاد كرده بهترين و سالمترين راههاست ، و با اتّخاذ اين ترتيب وى در مىيابد كه معامله به نحو مطلوب جريان مىيابد يا نه . زيرا در قيمتگزارى قطعات كوچك آشنايى و بصيرت دارد . سرانجام معاملهء چهل دستگاه ، ساعت جيبى به انواع مختلف پايان پذيرفت و من به اميد اينكه چيزهاى بسيار بخرد در قيمتگزارى گذشت زياد كردم . حاكم بىدرنگ دستور پرداخت بهاى ساعتها را به صندوقدار خود داد و وقتى من به تحويل گرفتن پول مشغول بودم وى از ميان كالاهايم يك جام آينهء سنگى كريستال زرنگار برگرفت آن را كنار ساعتها كه خريده بود گذاشت و گفت چون ساعت خوب و سعد است مىخواهم اين آينه را بخرم . آن را هم به پانصد اكو به وى فروختم و بهايش را گرفتم .
ايرانيان به احكام نجوم سخت معتقدند ، و هر چه از نيك و بد پيش آيد در نتيجهء گردش موافق يا مخالف اجرام سماوى مىپندارند . هر زمان دو ستاره كه به اعتقاد آنان سعد است به هم نزديك شوند ، ساعت خوبست ، و هر وقت دو ستارهء نحس كنار هم افتند ساعت نحس است . آنان با اينكه از قديمترين زمان به داشتن دانش و هنر شهرهء آفاق بودهاند به بسيارى از خرافات و اوهام كه زاييدهء جهل و نادانى است اعتقاد كلى دارند چنان كه در جوامع بشرى زمان حال هيچ ملّتى به قدر آنان معتقد به سحر و جادو و طلسم و تعويذ نيست . در نظرشان هر روز ممكن است سعد يا نحس باشد . دربارهء ساعتهاى شبانروز نيز همين گونه قضاوت مىكنند . ايرانيان آثار طلسم و تعويذ و عزايم را از احاديث و روايات كه چكيدهء گفتههاى امامان و بزرگان دين است استخراج و استنباط و پيروى مىكنند .
دعانويسان و آنان كه طلسم و تعويذ مىنگارند كار خود را در ساعت سعد ، جاى
سفرنامه شاردن ( فارسى ) — صفحة 455
مساهمون: ژان شاردن
ص٤٥٥