تفريح خاطر به گردش باغ و بستانهاى بيرون شهر يا تفرج در صحرا مىروند . در روزهاى عيد بزرگان به زيردستان و سالخوردگان به خردسالان عيدى مىدهند .
ايرانيان بر اين باورند كه تخممرغ مايهء پيدايى و تكوين حيات و موجودات مىباشد ، از اينرو تخممرغهاى زيادى به نقشها و رنگهاى شاد و زيبا رنگ مىكنند ، و به هم هديه مىدهند . برخى از اين تخممرغها چنان منقش شدهاند كه هر كدام سه دو كابها يافتهاند . پادشاهان هر سال پانصد تخم مرغ را كه هر كدام با آب طلا زرنگار شده و بر روى هر يك چهار صورت به شيوهء مينياتور نقش شده در سينىهاى طلا مىنهند و براى زنان خود مىفرستند . من چند عدد از اين تخممرغها را به دست آورده و با خود آوردهام .
آسان حساب و باور نمىتوان كرد در مدّتى كه جشن نوروز ادامه دارد چه مقدار تخممرغ تهيّه و رنگآميزى و مبادله مىشود . پس از حلول سال نو بزرگان و اعيان در حالى كه تاج كوچكى بر سر نهادهاند براى گفتن مباركباد و تهنيت به حضور شاهنشاه شرفياب مىشوند ، و هر يك تحفهاى لايق و شاهوار كه مىتواند جواهر ، پارچههاى گرانبها ، عطرهاى خوشبو يا چيزهاى كمياب باشد تقديم مىكند . بيشتر آنان طلا به حضور مىآورند و نثار مىكنند و چنين مىگويند كه در سراسر گيتى چيزى كه در خور نگهدارى در خزانهء پادشاه باشد ، وجود ندارد ؛ و معمولا هر كدام مقدار پانصد تا چهار هزار دوكا تقديم مىكند .
حاكمان و بزرگان ايالات و ولايات نيز به نسبت موقع و مقام و توانايى مادّى خويش تحف و هدايايى به پيشگاه شاه مىفرستند و به وسايلى تبريك و تهنيت مىگويند . هيچ كس از بزرگان و صاحبان مقام انجام دادن اين مراسم را فراموش نمىكند ، و معمولا ارزش اين هديهها در تعيين مقام و منصب كسانى كه آنها را تقديم كرده است بسيار مؤثر است . بدين گونه در روزهايى كه جشن نوروز برقرار است خزانهء پادشاه معمور مىگردد . وى بخشى از اين هدايا را به اندرون سراى سلطنت مىبرد و ميان زنان و فرزندان ، خود ، همچنين به اعضاى اندرون قسمت مىكند .
شاه در تمام مدّت عيد ، هر روز از ساعت ده تا يك ساعت بعد از ظهر به پذيرايى درباريان و بزرگان و اعيان مىنشيند ، و از آن پس به اندرون مىرود . بزرگان نيز در سراى خود را به روى ديداركنندگان مىگشايند و از آنان به گرمى پذيرايى مىكنند . در روزهاى عيد فرودستان به بزرگان هدايايى تقديم مىكنند ؛ چه اين رسم
سفرنامه شاردن ( فارسى ) — صفحة 452
مساهمون: ژان شاردن
ص٤٥٢