جليل زعامت برگزيده مىشود كه پول بيشتر و هديههاى گرانبهاتر بدهد . و اسقف اعظم براى جلب حمايت وزيران در ابقاى مقام خود چندان رشوه مىدهد كه هيچ كس قدرت رقابت با او ندارد .
روز بيست و يكم مارس چهل و هفت دقيقه پس از سر زدن خورشيد مطابق اوّل ماه ذى حجّه آخرين ماه سال هجرى قمرى توپخانهء پادگان قلعه سه تير توپ شليك كرد ، و بدين نشان حلول سال نو اعلام شد . بنا به معمول هر لحظه شب يا روز همين كه آفتاب به برج حمل در آيد سال تجديد ، و عيد نوروز اعلام مىگردد .
ايرانيان عيد ملّى و مذهبى و ايّام عزادارى بسيار دارند . اين اعياد يادآور وقايع و حادثات سرورانگيز و بهجتآور مىباشند . ميان اعياد مذهبى دو عيد از همه مهمتر است : عيد فطر كه نخستين روز پس از ايّام روزهدارى ، و از جهاتى مشابه عيد پاك مسيحيان است . دو ديگر عيد قربان كه يادآور قصد قربان كردن ابراهيم پسر خود را در راه رضاى خدا مىباشد ؛ و بزرگترين سوكواريها روز شهادت پسر حضرت على انجام مىگيرد . امّا نوروز يگانه عيد ملى و غير مذهبى ايرانيان در نظر آنان سخت گرامى و ارجمند است ، و مراسم آن را به طرزى با شكوه برپا مىدارند . آيين عيد نوروز سه روز ، و در دربار پادشاهان هشت روز ادامه دارد . چنان كه ياد كردم اين عيد به محض درآمدن آفتاب به برج حمل آغاز مىگردد . نام اين عيد نوروز سلطانى است . يعنى سال نو پادشاهى . براى اينكه تاريخ واقعى حادثات مشخص شود اين تاريخ را كه مبداء آن هجرت حضرت محمّد از مكّه به مدينه است به كار مىگيرند . كافران پس از اينكه حضرت رسول پيغمبرى خود را آشكارا كرد تصميم كردند وى را به شهادت رسانند و آن حضرت از بيم ايشان از مكّه كه در آن زمان مركز تجمّع بتپرستان بود به مدينه هجرت كرد . همهء مسلمانان اين مهاجرت را مبداء تاريخ خود قرار دادهاند . نخستين روز سال قمرى غرهء محرم است . در زمان حاضر ايرانيان حادثات تاريخى مربوط به خود را با سال شمسى كه تاريخ باستانى آنان بوده است مىسنجند . به اعتقاد آنان جمشيد چهارمين شاهنشاه ايران بانى و پديدآورندهء اين جشن بزرگ و ملّى بوده است .
اين سنت بديع و باستانى بيانگر اين حقيقت است كه مردمان خوشذوق اين سرزمين از روزگاران بسيار كهن به افزايش و كاهش نور و گرمى خورشيد و اعتدال ربيعى توجّه خاصّ داشته ، نخستين روز بهار را كه آغاز بيدارى و شكفتگى طبيعت است خجسته و فرخنده مىشمردهاند .
سفرنامه شاردن ( فارسى ) — صفحة 449
مساهمون: ژان شاردن
ص٤٤٩