گرانبها بود ، و چون در سرزمينهاى گرم عطريّات بسيار مورد توجّه است در سراسر تالار و تمام اتاقها ، و هر گوشه و كنار عمارت رقاصهها بوى خوش عطر به مشام مىرسيد .
نكتهء ديگر اينكه هر يك از افراد اين گروه به نام مبلغى كه بايد براى ملاقاتشان پرداخت ، خوانده مىشدند . مثلا ده تومانى ، پنج تومانى ، دو تومانى ، - ارزش يك تومان معادل پانزده اكو پول رايج فرانسه است - در ميان افراد گروه يك تومانى نيست ، و اگر حقّ ملاقات رقّاصهاى بدين مقدار تنزل يابد از گروه طرد ، و ديگرى به جاى وى برگزيده مىشود .
با اينكه افراد گروه خوانندگان و نوازندگان و رقاصان به ظاهر پول سرشارى به چنگ مىآورند جز عدّهاى معدود هيچ كدام از كار ناسزاوار و ننگين خود ثروتى نيندوختهاند زيرا آنچه را به دست مىآورند صرف عيش و نوش و آسايش خود مىكنند ، به طورى كه در انجام از شغل پست خود جز پشيمانى و حسرت و ندامت كه بسى جگرسوزتر و دردناكتر از تلف كردن مال است حاصل تباه كردن جوانيشان چيزى نيست .
عدّهء گروه رقّاصان ولايات فقط هفت يا هشت نفر است . در ايران با اينكه روسپيها مانند ديگر زنان در حجابند ، و همانند آنان لباس مىپوشند زودتر از فواحش كشورهاى ديگر شناخته مىشوند ، زيرا اطوار و حركات آنها كه به نوعى دلبرى و جفتجويى قرين است حالت و هدفشان را هويدا مىكند . از اينها گذشته چادرشان كه اندكى از چادر زنان ديگر كوتاهتر و بازتر است معرّف حالشان مىباشد .
در ولايات عدهّ روسپيها زياد نيست ، ولى در اصفهان كه پايتخت است شمارشان بسيار مىباشد . در سال 1666 كه مقيم آنجا بودم به من گفتند نام چهارده هزار زن روسپى در دفاتر مربوط به ثبت رسيده است . اين گروه داراى سازمانى منظّم و وسيع است . مدير كل و رئيس دارند ، و طبق قوانين موضوعه هر سال معادل دويست هزار اكو ماليات مىدهند . بعضى از ثقات به من گفتند يك بار عدهء روسپيان آنقدر زياد شد كه دستههايى از آنان راضى نبودند نامشان در دفاتر ثبت شود تا شناخته نشوند ، و صاحبمنصبان و مأموران نيز بدين كار رضايت كامل داشتند ، زيرا درآمدشان بيشتر مىشد . با اينكه عدّه روسپيان اين شهر بسيار زياد است براى تمتع گرفتن از آنان بايد پول زياد پرداخت زيرا روسپيانى كه تازه بدين كار ننگين و شرمآور و فضاحتآميز پرداختهاند ، براى يك شب همخوابگى پانزده تا بيست پيستول طلب مىكنند ، و به
سفرنامه شاردن ( فارسى ) — صفحة 429
مساهمون: ژان شاردن
ص٤٢٩