تخطي إلى المحتوى الرئيسي

سفرنامه شاردن ( فارسى ) — صفحة 422

مساهمون:

ص٤٢٢
مقاماتى كه بر حسب لياقت و كاردانى و خدمات صادقانه نصيبشان مىشود برخوردار گردند . پادشاه به اين غلام بچه‌ها به نسبت منزلت خانوادگى و هوشمندى و استعداد و حسن خدمت حقوق مىدهد . حدّ متوسطّ حقوق هر يك اينها بيست تومان معادل نهصد فرانك است . هزينهء غذا و لباس سالانهء هر كدام كه اگر به پول نقد محاسبه شود از پانصد فرانك تجاوز مىكند نيز به عهدهء دربار است . بر حقوق اين افراد به نسبتى كه بزرگ مىشوند ، و خدماتى كه انجام مىدهند افزوده مىشود . معمولا فرامين و عطاياى شاه به حكّام و بزرگان وسيلهء همين غلامان فرستاده مىشود . فرمانهايى كه بايد زود به مقصد برسد وسيلهء چاپار فرستاده مىشود . چاپار از كلمهء چاپگون (
tchapgoun
) تركى گرفته شده كه در اين زبان نيز به معنى پيك يا بريد مىباشد . با اين‌كه چاپارها هميشه اسب در اختيار ندارند بسيار تند حركت مىكنند ، و جز در ايران در هيچ كشور مشرق زمين چاپارخانه داير نشده است . چاپارهاى پادشاه و دولت اگر اسب نداشته باشند مجازند هر جا و به دست هر كس اسب ديدند به رضا يا جبر و زور بگيرند . حتى در راههاى طولانى اجازه دارند صاحب اسب را پياده كنند و خود بر آن سوار شوند . بزرگان محلّ همواره موظفند در صورت لزوم اسب در اختيار چاپارها بگذارند ، و اين رسم و روش پسنديده‌اى نيست زيرا نوجوانان و سالمندان كه زور و نيروى زياد ندارند براى اين‌كه اسب خود را از دست ندهند ناچارند رشوه بدهند و بلا را از سر خود رفع كنند . يا اين‌كه اسب را به پيك تسليم كنند ، و خود پياده عقب اسبشان بدوند . چاپارها هرگز متعرض افراد صاحب‌مقام و بيگانگانى كه قصد رفتن به دربار دارند و افسران و مأموران پادشاه نمىشوند ، و هميشه از پايان بدفرجام اين كار ناصواب در هراسند . چاپارها از هر آبادى كه مىگذرند اسب مورد احتياج خود را به زور مىگيرند امّا حق ندارند آن را از يك منزل دور تر ببرند . هميشه يك نفر دنبال اسب مىآيد كه آن را برگرداند . چاپارها هرگونه لوازم و ابزار كار همراه دارند . يك مانتو كه به ترك زين اسبشان مىبندند . يك خرجين كوچك كه از قاچ زين مىگذرد و به قرپوس بسته مىشود ؛ يك قمه ، يك شمشير ، يك تيردان هميشه با خود دارند . يك چوب بلند و كلفت در دستشان است و كمانى بر دوش افگنده‌اند . همچنين پارچهء بزرگى دو بار دور گردن خود مىپيچند و انتهاى آن را به صورتى نزديك به علامت صليب گره مىزنند و سرهاى آن را به پشت و روى سينه مىآويزند .