مردم گرجستان از صدر تا ذيل مردمانى خائن ، دغل و حريصند ، و من بيم داشتم اگر ناچار شوم آن همه جواهر گرانبها و زيبا و خوشتراش را به او نشان بدهم طمع بر وى چيره شود و آنها را ضبط كند ، و من نيز به دست كسانش كشته شوم . به همين دليل از نشان دادن محتويات صندوقهايم به او جدّا خوددارى كردم و تقاضايش را نپذيرفتم . دوّمين دليل وحشتم اين بود كه كاپوسنها براى اينكه مرا بزرگ بنمايند - و در حقيقت بر اعتبار خود بيفزايند - مرا فردى بسيار دولتمند و صاحب دارايى فراوان جلوه داده بودند ، چنان كه در سراسر شهر شايع شده بود كه من ثروتى عظيم به گرانى چندين گنج شايگان همراه دارم از اينرو متصديان ماليات در انديشهء گرفتن حقوق خود بودند . پرداخت ماليات بر من دشوار نبود و بيم از آن نداشتم ، زيرا مبلغ آن چندان نبود كه مايهء وحشتم شود ، افزون بر اين فرمان شاه صريحا و مؤكدا مرا از پرداختن هرگونه باج و ماليات معاف مىداشت . بيم از آن بود كه نايبالسلطنه اين حيله را على رغم رضاى من براى ديدن و آگاه شدن از كميّت و كيفيّت محمولاتم به كار گرفته باشد . به اين دليل اصرار ورزيدم وى يكى از صاحبمنصبان دربار خود را به رهنمايى و همراهى من بگمارد تا اگر حادثهاى روى داد خود مسؤول وقوع آن باشد ، همچنين جان و مال مرا از تعرّض دزدان مصون بدارد .
همين كه از تفليس بيرون آمدم بيشتر ناراحتى و نگرانيم از ميان رفت و اميدوار شدم باقى ماندهء سفرم را به خوشى و تندرستى بگذرانم . در اينروز به قدر دو فرسنگ از راهى كه ميان كوه مىگذشت عبور كردم . اين كوه در جنوب شهر بود و بلنديش كم بود . شب را در آبادى بزرگى به نام « 1 » سوغانلو - شهر پياز - واقع در ساحل رودخانهء كور گذراندم . مقدارى دور از اين آبادى كاخى سلطنتى ديده مىشود كه صفىآباد نام دارد . اين قصر را شاه صفى كه در سال 1627 به سلطنت رسيد ساخته است . اين كاخ بر فراز تپّهاى بنا شده ، چند مهتابى دارد . در هر سويش جويهاى آب روان است و داراى چند آبشار زيبا مىباشد . اين كاخ در فصل بهار بسيار فرحبخش و خوشمنظر و تماشايى است ، و بوى خوش گلهاى رنگارنگش بيننده را سرمست و شيدا مىكند . در فصلهاى تابستان و پاييز ميوههاى خوشمزهاش كه زياد و
هامش
( 1 ) - دوبوا (dubois) ( 1834 ) آورده است سوغانلو آبادى كوچكى است كه سابقا بزرگ و آباد بوده است . شصت چشمه نفت دارد كه رو به روى آبادى بر ساحل چپ رود كور واقعاند . خانههاى اين آبادى همه در زير زمين ساخته شدهاند .