است . و هجرت حضرت پيغمبر فرار و مهاجرت عبرانيان را به ياد مىآورد ، و مىتوان باور داشت كه عمر به هنگام وضع تاريخ مسلمانان به همانندى اين دو مهاجرت نظر و توجه داشته است .
17 - در اصل « هم هاجر » است كه به معنى هجرت حضرت پيغمبر با مهاجران است .
به اين نكته نيز بايد اشاره كرد همچنان كه تازيان براى هر يك از ماههاى خود نعتى و صفتى قائلند ايرانيان نيز براى برخى از شهرهاى مهم كشور خويش فضيلتى مىشمارند ، مثلا به اصفهان و قزوين دارالسلطنه ، به كاشان دارالمؤمنين ، به قندهار دارالامان ، مىگويند ، و چون شاه عباس در اشرف مازندران كاخ باشكوهى بنا كرد و آن شهرك را بزرگ و آبادان ساخت آنجا را اشرف شريف ناميد .
ايالت مازندران در اسناد رسمى و عمومى و ادارات محاسبات و دبيرخانهها و ديوانخانهها تبرستان ناميده مىشود اما در زبان محلى و محاورهاى مازندران مىگويند . تبرستان به معنى جايگهى است كه در آن جا تبر زياد است ؛ و ايرانيان اين ايالت را بدين سبب چنين ناميدهاند كه سراسر آن پوشيده از جنگل است ، و براى بريدن و افگندن درختان تبر زياد به كار است . اين نكته نيز گفتنى است كه من دريافتهام ايرانيان هرگز نام كشور خود را بدون نعت يا صفت برجستهاى بر زبان نمىآورند و نمىنويسند ؛ مثلا مىگويند : ممالك مقدسه ، كشور مباركه ، كشور معظمه ؛ در فرمانها نيز اين القاب و نعوت رعايت مىشود .
18 - مهرى كه اثر آن در ترجمهء فرانسوى فرمان در ذيل آن آمده در اصل فرمان در ظهر و همچنان در ذيل آن است . اين مهر محمد مهدى نخستوزير است .
بزرگان اين كشور هرگز در مهر خويش عنوان و هويّت خود را نقش نمىكنند ، و من تنها اثر مسؤولان و صاحبمنصبان دفاتر محاسبات را ديدهام كه عنوان و مقام آنان بر آنها نقش شده است . امّا اين گونه مهرها را در كارهاى ديوانى و اسناد محاسباتى به كار مىبرند و در موارد ديگر از مهرهاى ديگر استفاده مىكنند ؛ زيرا مردم مشرق زمين چند گونه مهر دارند ، و به رسم و شيوهء عبرانيان فقط اسم خود و نام پدر را بر آن حك مىكنند ، و در صورتى كه نژاد آنان به پيغمبر و دخترش حضرت فاطمه بپيوندد از آن نيز ياد مىكنند ، زيرا در نظر مسلمانان بالاترين افتخار و شرافت انتساب به دودمان پيغمبر است .
سفرنامه شاردن ( فارسى ) — صفحة 368
مساهمون: ژان شاردن
ص٣٦٨