تخطي إلى المحتوى الرئيسي

سفرنامه شاردن ( فارسى ) — صفحة 367

مساهمون:

ص٣٦٧
13 - كلمه‌اى را كه من جان و توان بخشيدن معنى كرده‌ام معنى اصليش آبيارى كردن است . 14 - كلمه‌هاى بنا به لياقت و مقام ، بر حسب ، در فرمان نيست و . . . من اين كلمه‌ها را به انتخاب خود به جاى عبارتى كه داراى معناى مهر اعتلاى خورشيدآسا ، مىباشد گذاشته‌ام . 15 - اين كلمات مربوط است به عبارت فرمان مطلق كه در ذيل فرمان آمده است ؛ بدين گونه : « فرمان خداوند جهان » نخستين بار تيمور لنگ اين كلمات غرورانگيز را كه به عقيدهء پادشاهان كشورهاى اسلامى شامخ‌ترين و برجسته‌ترين عنوان براى پادشاهان مستبد و مطلق العنان است ، به كار برد . پادشاهان ايران در فرامين خود به جاى اين : اصطلاحات صاحبقران يا صاحبقرانى مىنويسند كه به معنى خداوند پيروزى است كه همطراز و هم معنى دومينوس سابائوت (
dominus sabaoth
) عبرى است كه رايج‌ترين نام خدا در زبان آنهاست . امپراتوران عثمانى و پادشاهان هند نيز مانند شاهان ايران اين عنوان پرطمطراق و غرورآميز را به نام خود مىافزايند ، و هر يك تفاخر مىكند كه شايسته و لايق داشتن اين عنوان است . ممكن است صاحبقران را خداوند قرن معنى كرد ، امّا آنچه اول گفته شد روشن‌تر و به ذوق نزديك‌تر مىنمايد ، و بيشتر غرور طالبان آن عنوان را ارضا مىكند . گروهى بر اين اعتقادند كه اين عناوين تكبّرانگيز و فاخر از تاتار به دربار ايران رسوخ يافته و پذيرفته و رايج شده است ، و پيش از انتشار اسلام در ايران هرگز چنين عناوينى در ميان نبوده است ، و پادشاهان و بزرگان به شيوهء روميان فرمانها و نامه‌هاى خود را از فلان به فلان عنوان مىكرده‌اند . 16 - در جاى ديگر دربارهء گاه‌شمارى ايرانيان و اينكه مردمان اين سرزمين تاريخ و زمان را چگونه معين مىكنند به تفصيل سخن مىگويم ، و در اين‌جا به اين نكته اشاره مىكنم كه شوّال دهمين ماه سالهاى هجرى است . اعراب براى هر يك از ماهها فضيلت و لقبى قائلند ؛ مثلا ماه اول را مقدس مىشمارند ، هفتمين ماه را در خور ستودن مىدانند . نهمين ماه را مبارك مىخوانند ، و به شوّال ، مكرّم مىگويند . هجرت از مصدرى كه به معنى فرار و بيرون شدن است آمده است ؛ و مفهوم هجرت خروج حضرت پيغمبر از مكّه به مدينه است ؛ زيرا در آن زمان مكّه جايگاه بت‌پرستان بوده