چشم پوشيده است ، و اگر اين اقوام پراگنده ، در سرزمينى محدود مىزيستند ، بىگمان عثمانى آنها را زير فرمان خود در مىآورد .
اين نيز گفتنى است كه سرتاسر اين سرزمينها جايگاه زندگى مردمانى عشيره - مانند است كه هر چندگاه محل زندگى خويش را تغيير مىدهند و به يك جا نمىمانند . نبايد فراموش كرد تمام قبايل ساكن اين مناطق كه باجگزار عثمانى مىباشند اگر از تهاجم نيروى مسلح ايران بهراسند به پادشاه ايران نيز باج مىدهند . شاه عباس بزرگ در تمام مدّت سلطنت خود كه تا سال 1627 ادامه يافت ماليات و خراج اين سرزمينها را كه بيشتر دختران و پسران تازه جوان و زيباروى بودند بىهيچ رنج و زحمت مىگرفت ، و ببايد دانست كه طىّ قرون و اعصار متمادى كنارههاى درياى سياه جايگاه پرورش زيباترين و فريباترين مهرويان جهان بوده است .
پادشاه مينگرلى كه اكنون بر اين سرزمين سلطنت مىكند پس از شورشى كه عليه تسلط ايميرت به وقوع پيوست هشتمين سلطانى است كه بر اين سرزمين فرمانرواست . اين پادشاه داديان ناميده مىشوند كه به معنى مهتر و نگهبان داد است . و از لفظ داد كه در زبان فارسى بسيار به كار مىرود گرفته شده است .
ايرانيان نخستين سلسلهء پادشاهان خود را پيشداديان مىنامند كه به معنى نخستين تجلّى داد مىباشد ، و مراد از اين نامگزارى چنين بوده كه به جهانيان بنمايند ايرانيان اولين ملّت اين سرزمين بزرگ و با آفرين بودهاند كه عدالت را مهمترين پايههاى مليّت و مالكيّت خود قرار دادهاند .
پادشاه ايميرت عنوان « مپ » (
meppe
) كه در زبان گرجى به معنى سلطان است به خود داده است . داديان و مپها بر اين باورند كه از نباير و احفاد حضرت داوداند كه هم عنوان پيغمبرى و هم سمت پادشاهى داشته است . پادشاهان باستانى گرجستان نيز بر همين دعوى بودند ، و خان گرجستان خويش را از احفاد حضرت سليمان پسر داوود مىشمرد ، و پادشاه ايميرت عنوان عالىتر و بالاتر بر خود بسته است و خويش را شاهنشاه مىخواند .
* * * همين كه كشتى ما در لنگرگاه ايسگائور (
isgaour
) متوقف شد و لنگر انداخت ، چنان كه پيش از اين گفتم با بازرگان يونانى كه راهنما و رفيق راه من بود به ساحل فرود آمدم ، و بر اين اميد بودم در آنجا نشانههايى از آبادانى و فراوانى ببينم .