جشن ديگر مينگرليها جشن چهل شهيد است كه روز دهم ماه مارس برپا مىدارند . با اينكه به سبب تقارن اين جشن با ماه صيام نبايد گوشت و ماهى بخورند ، چون اين جشن در نظرشان مهم و عزيز است از خوردن ماهى خوددارى نمىكنند .
كشيشان به مناسبت بزرگداشت چهل شهيد در اينروز سرودها و خطبههاى بسيار مىخوانند ، و در وقت خواندن دعا و سرود سطلى پر از آب وسط كليسا مىگذارند ، و روى آن صليبى كه به شكل مربع است قرار مىدهند ، و روى هر ضلع صليب ده شمع افروخته ، جمعا چهل شمع ، به ياد چهل شهيد مىگذارند . پس از پايان يافتن سرود و دعا كشيشى كه بر جمله كشيشان حاضر در مراسم سمت تقدّم دارد به طرف شمعها پيش مىرود ، و بعد از به جا آوردن آيين تجليل و تعظيم يكى از شمعها را برمىدارد و با آب خاموش مىكند . ديگران نيز هر كدام يكى از شمعها را مىكشند تا همهء شمعها كشته شود .
يك شنبه آخر صيام ، و روز پيام آوردن جبريل به مريم مقدس مانند عيد چهل شهيد در نظر مردم كلشيد سخت گرامى است . در اينروز ماهى مىخورند ، و كشيشان روز يكشنبه شاخههاى شمشاد و زيتون و چند گل ديگر را تقديس و ميان مردم تقسيم مىكنند ؛ اما به جا آوردن اين رسم عموميت ندارد . برخى مردم اجرا مىكنند و بعضى نه .
عادت و آيين اهالى كلشيد بر اين است كه معمولا جشنها و عيدهاى خود را در جاهايى به جا مىآورند كه يك يا چند تصوير مقدس از آن جا مىگذرد . در چنين اعياد همه دست از كار مىكشند . نوترين و بهترين لباس خود را مىپوشند ، به پيشباز تصوير مقدس مىروند و تحفهاى مثلا يك قطعه طناب يا كمى موم ، يا مقدارى نخ تقديم مىكنند . كشيش آنها را دور تصوير مقدس ، و پس از آن دور سر كسى كه آنها را آورده مىگرداند . هر جا كه شب هنگام تصوير در آن جا باشد اهل خانه مطلقا دست از كار مىكشند ، و اگر چندين تصوير مقدس هنگام شب در يك آبادى يا ديهى باشد هيچ يك از مردم آن آبادى يا ده دست به هيچ كار نمىزند . در چنين مواقع اگر كسى مرتكب دزدى شده باشد براى راحت و آسودگى وجدان خود هديهاى تقديم تصوير مقدس مىكند از كار زشتى كه مرتكب شده توبه و طلب بخشايش مىكند ، و استغاثه مىنمايد به مكافات عمل نكوهيدهء وى خانوادهاش را مورد خشم و غضب قرار ندهد .
دزدانى كه اسب يا گاو يا حيوان اهلى ديگرى دزديدهاند چون از مكافات كار زشت خويش سخت مىترسند اجازه نمىدهند كشيش تصوير مقدس را شب در خانه آنان
سفرنامه شاردن ( فارسى ) — صفحة 215
مساهمون: ژان شاردن
ص٢١٥