به سخن ديگر سواى اتّخاذ روشى عاقلانه در برخورد با تركهاى زيرك و پر استعداد ، امداد بخت بلند نيز به كار است .
روز بيست و پنجم اوت كشتيى كه من با آن به كافا آمده بودم به طرف قلعهء آزاك حركت كرد . سه سائق كه هر سه به همان بزرگى و ظرفيت بودند ، آن را همراهى كردند . فرماندار جديد آزاك چشم به راه بازگشتن پيك مخصوص خود از قلعه بود تا آگاه شود آيا با مسكويها متاركهء جنگ شده يا نه ، ونيز دريابد كه راهزنان دريايى ، هنوز همچنان در درياى آزوف فعّاليت مىكنند ، يا از آن جا رفتهاند .
مردم كافا مىگويند كه فاصلهء ميان اين شهر تا آزاك از راه دريا چهارصد و پنجاه ميل است و از طريق خشكى دورى ميان اين دو شهر كمتر است ، زيرا مسافران در مدت دوازده يا سيزده روز مىتوانند به راحتى اين فاصله را بپيمايند .
درازاى تنگهاى كه دو درياى سياه و آزوف را به هم ربط مىدهد پنج فرسنگ است .
مردمان قديم در روزگاران گذشته اين تنگه را بسفرسيمرى (
cimmerien
) مىناميدند ، و در زمان حاضر نامش تنگه كافا يا دهانهء سن ژان (
saint gean
) است . كشتيهاى بزرگى كه رهسپار آزاكاند در پالسترا (
palestira
) كه در چهل ميلى استحكامات و قلاع ، و در بيست ميلى تانائيس (
tanais
) واقع است ، توقف مىكنند . زيرا جلوتر عمق دريا كم است ، و اگر پيشتر بروند به خطر مىافتند . فاصلهء ميان استحكامات آزاك و رود تانائيس بيش از پانزده ميل نيست . با وجود اين مسافرت به قلعه ، يا فرستادن هر چيز گرانبها به آن جا خالى از خطر نيست ، زيرا مسكويها اعم از راه دريا يا طريق خشكى بر اين حدود تسلّط دارند .
فرماندار اين استحكامات غالبا در حال جنگ و متاركه با همسايگان است ، اما صلحشان دوام ندارد ، چه روابط آنها بر اثر پيشآمدهاى زياد و غير مترقب آسان آسان تيره مىشود .
تركها در دهانهء رودخانهء تانائيس داراى دو قلعهء كوچكند كه محلّ استقرار پادگان و تداركات آنهاست ، نگهبانان ترك براى جلوگيرى از نفوذ و مزاحمت مسكويها و چركسها دهانهء رود را با زنجير ضخيمى مىبندند ، و بدين گونه مانع ورود كشتيهاى آنان به دريا مىشوند . اين راهزنان دريايى پيش از ساخته شدن اين دو قلعه ، و بسته شدن دهانهء رودخانه با زنجير ، با كشتيهاى مجهّز خود تا تمام سواحل پيش مىآمدند ، و خسارات زياد وارد مىآوردند . اما زمانى كه قلعهها ساخته ، و زنجير