كه در حقّ او نسبت به آنچه كه با بندگان رفتار مىشود كوتاهى مىگردد ؟ آيا مىترسى كه در اميدواريت به خدا دروغگو باشى يا اينكه او را شايستهء اميدوارى نمىبينى ؟ همچنين اگر از بندهاى بترسد چنان از او مىترسد كه از پروردگارش به اين اندازه نمىترسد . پس ترس از بندگان را نقد و ترس از آفرينندهاش را به منزلهء وامى كه اميد برگشت آن نيست و وعدهاى كه به آن عمل نشود مىپندارد .
14 - باب وجوب ترس از خدا
111 - حمزة بن حمران گويد : از امام صادق عليه السّلام شنيدم كه مىفرمود : بخشى از خطبههاى رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله كه حفظ شده است اين است كه حضرت فرمود : اى مردم ! همانا براى شما نشانههايى است پس از آن نشانهها با خبر شويد و همانا براى شما نهايت و پايانى است پس آنجا باز ايستيد ( يا پس آن نهايت را بشناسيد و از آن آگاه باشيد ) ، آگاه باشيد كه مؤمن بين دو ترس عمل مىكند : يكى بين زمانى كه سپرى شده است و او نمىداند كه خداوند در بارهء زمان گذشته با او چه مىكند و ديگرى بين زمانى كه باقى مانده است و او نمىداند كه خداوند چه حكمى در آن روا مىدارد پس بايد بندهء مؤمن از نفس خود براى خود و از دنياى خود براى آخرتش [ توشه ] گيرد و در جوانى پيش از پيرى و در زندگانى پيش از مرگ [ زاد و توشه فراهم كند ] . پس سوگند به آن كسى كه جان محمّد صلّى اللَّه عليه و آله در دست اوست بعد از اين دنيا بازگشتنى نيست و خانهاى جز بهشت يا دوزخ پس از اين وجود ندارد .
112 - امام صادق عليه السّلام فرمود : مؤمن همواره بين دو ترس گرفتار است : يكى گناهى كه گذشته است و او نمىداند كه خداوند در مورد آن گناه با او چه مىكند و ديگرى عمرى كه مانده است و او نمىداند كه چه چيزى از مهالك را در آن كسب مىكند پس مؤمن صبح نمىكند مگر با حالت خوف و جز خوف نيز او را اصلاح نخواهد كرد .
113 - در مورد قول خداى عزّ و جلّ « و براى آن كس كه از مقام و مرتبهء الهى ترسان است دو بهشت خواهد بود » « 1 » . امام صادق عليه السّلام فرمود : كسى كه بداند خداوند او را مىبيند و سخن او را مىشنود و اعمال خير و شرّ او را مىداند اين آگاهى او را از ارتكاب اعمال زشت باز مىدارد پس وى همان كسى است كه از مقام پروردگارش ترسان است و نفس خود را از پيروى خواهش نفسانى باز داشته است .
هامش
( 1 ) - الرحمن / 46 .