بر شخص خردمندى كه مغلوب و مقهور نگشته است [ و سرگرم دنياطلبى نشده ] سزاوار است كه ساعات خود را تقسيم كند : ساعتى را به مناجات با پروردگارش بگذراند و در ساعتى از نفس خود حساب بكشد و در ساعتى به نيكويىهايى كه خداوند با او نموده است انديشه كند و ساعتى را به بهره بردن نفسش از حلال خلوت كند زيرا اين ساعت يارىگر بقيهء ساعات است و دلها را نيرويى تازه مىبخشد و جديّت در كار را در پى دارد ( دلها را فارغ و آسوده مىسازد ) .
861 - رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله فرمود : همانا ياد كردن خداوند در صبحگاهان و شامگاهان از شكستن شمشيرها در راه خداى عزّ و جلّ بهتر است يعنى كسى كه خداوند را در هنگام بامداد ياد كند و كردار بد شبانگاهش را به ياد آورد و از خداوند طلب مغفرت كند و به سوى او توبه آرد آن روز در حالتى بر روى زمين سير مىكند كه بدىهايش پاك شده و گناهانش بخشيده گرديده است و كسى كه شبانگاه خداى را ياد كند و در باره غفلتى كه از نفس خويش در طول روز داشته و ضايع نمودن فرمان پروردگارش به نفس خود مراجعه كند پس خداى را به ياد آورد و از او طلب مغفرت كند و به سوى خدا باز گردد آن شب در حالتى به سوى خانوادهاش مىرود كه گناهانش بخشيده شده است .
862 - امير المؤمنين عليه السّلام فرمود : كسى كه از نفس خود مواظبت كند و از او حساب كشد سود مىبرد و كسى كه از او غافل شود زيان مىبيند و كسى كه [ از نفس خود ] بيمناك باشد در سلامت و امان قرار مىگيرد و كسى كه عبرت گيرد بينا شود و كسى كه بينا باشد هوشيار و زيرك است و كسى كه زيركى دارد آگاهى مىيابد .
863 - پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله در وصيّتش به ابو ذر فرمود : اى ابو ذر ! از نفس خود حساب بكش پيش از اينكه از تو حساب كشيده شود زيرا حسابرسى امروزت بسى آسانتر از حسابى است كه فردا از تو كشند و به نفس خود رسيدگى كن پيش از آنكه در ترازوى سنجش نهاده شوى و براى آن روز بزرگى كه كردارها نمايان مىشود خود را مهيّا و آماده ساز همان روزى كه اعمال هويدا مىشود و هيچ چيز بر خداوند پوشيده نيست ، اى ابو ذر ! كسى از گروه پرهيزكاران شمرده نمىشود مگر اينكه از نفس خود حساب كشد حسابرسى و دقّتى شديد ، شديدتر از حسابى كه شريكى از شريك خود مىكشد ، پس بايد بداند كه خوردنى و نوشيدنى و پوشاكش از كجاست ؟ آيا از حلال است يا از حرام ؟ اى ابو ذر ! كسى كه باكى ندارد كه از كجا و چه راهى مال به دست مىآورد خداوند نيز در بارهء او باكى ندارد كه وى را از چه راهى وارد آتش سازد .
864 - امام حسن عسكرى عليه السّلام در تفسير خود از پدران بزرگوارش عليهم السّلام و آنان از
جهاد النفس ( فارسى ) — صفحة 351
مساهمون: الحر العاملي
ص٣٥١