287 - امام موسى بن جعفر عليه السّلام در حديثى فرمود : خداوند به كوهها وحى فرستاد كه من كشتى بندهء خود نوح را بر كوهى از كوهها خواهم نهاد پس كوهها گردنكشى و تكبّر نمودند و تنها كوه جودى كه كوهى در نزد شماست فروتنى نمود پس آن كشتى نيز سينهء خود را بر همان كوه نهاد .
288 - محمد بن مسلم گويد : از امام باقر عليه السّلام شنيدم كه فرمود : فرشتهاى به خدمت رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله آمد و عرض كرد : خداوند تو را مخيّر ساخته كه بندهاى و رسولى متواضع باشى يا فرشتهاى رسول باشى . پس حضرت نگاهى به جبرئيل افكند [ كه چه جوابى به اين فرشته دهم ؟ ] جبرئيل عليه السّلام با دست خويش اشاره كرد كه تواضع و فروتنى را اختيار كن ، پس پيامبر فرمود : مىخواهم بندهاى متواضع و رسول خدا باشم . آن فرشتهء پيام آور گفت : با اين همه هيچ چيز از آنچه در نزد پروردگارت [ براى تو ] وجود دارد كاسته نمىشود حضرت فرمود : [ آرى مىدانم كه ] كليدهاى تمامى خزائن زمين در اختيار پروردگارم مىباشد .
289 - امام رضا عليه السّلام فرمود : تواضع آن است كه آنچه را كه دوست مىدارى مردم به تو عطا كنند تو به مردم عطا كنى .
290 - و در حديث ديگرى فرمود : تواضع درجات و مراتبى دارد يكى از آن مراتب اين است كه شخص قدر خود را بشناسد و با دلى سالم نفس خود را در منزلت و مقام واقعىاش جاى دهد [ چنين كسى ] دوست نمىدارد كه براى كسى چيزى پيش آيد مگر همانند همان چيزى كه براى خودش پيش مىآيد ، اگر بدىاى ببيند آن را با خوبى دفع مىكند ، فرو خورندهء خشم است ، جشمپوشىكننده از [ بدى ] مردمان است و خداوند نيكوكاران را دوست دارد .
291 - امام صادق عليه السّلام از پدران بزرگوارش روايت كند كه در وصيّت پيامبر اكرم صلّى اللَّه عليه و آله به على عليه السّلام آمده است : اى على ! به خدا سوگند كه اگر شخص فروتن در ته چاهى باشد خداوند عزّ و جلّ بادى را به سوى او مىفرستد تا او را بالا بياورد و در دولت نابكاران او را در منزلتى بالاتر از نيكان جاى دهد .
292 - حسن بن جهم گويد : از امام رضا عليه السّلام پرسيدم كه : فدايت شوم حدّ توكّل چيست ؟ حضرت فرمود : اينكه با وجود خدا از هيچ كس نترسى ، عرض كردم :
فدايت شوم حدّ تواضع چيست ؟ حضرت فرمود : اينكه از جانب خود به مردم چيزى عطا كنى كه دوست دارى همانند آن را به تو عطا كنند . عرض كردم : فدايت شوم دوست دارم كه بدانم من در نزد تو چگونهام ؟
جهاد النفس ( فارسى ) — صفحة 141
مساهمون: الحر العاملي
ص١٤١