آنچه مىگويند غمگينت مىكند زيرا آنان تو را تكذيب نمىكنند بلكه اين ستمگران آيات خدا را انكار مىكنند و محقّقا كه رسولان پيش از تو نيز تكذيب شدند پس بر آنچه كه تكذيب شدند صبر كردند و آزار كشيدند تا اينكه يارى ما فرا رسيد » « 1 » پس پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله خود را به صبر واداشت ولى كافران از حدّ خود تجاوز نمودند و خداوند تبارك و تعالى را تكذيب نمودند در اينجا پيامبر فرمود :
من در بارهء خود و خانواده و آبرويم صبر كردم امّا بر اينكه خدايم را [ به بدى ] ياد كنند صبر ندارم پس خداوند عزّ و جلّ اين آيه را نازل فرمود : « بر آنچه كه مىگويند صبر كن » « 2 » پس پيامبر در همهء حالاتش صبر پيشه نمود سپس از جانب خداوند در بارهء عترتش به او بشارت داده شد و عترتش به صبر موصوف گشتند پس خداوند فرمود : « و قرار داديم از آنان پيشوايانى كه به فرمان ما راهنمايى مىكنند زيرا آنان صبر كردند و به آيات ما يقين داشتند » « 3 » در آن هنگام بود كه پيامبر صلّى اللَّه عليه و آله فرمود : صبر نسبت به ايمان مانند سر نسبت به بدن است .
خداوند نيز پيامبرش را ثناى نيكو گفت و اين آيه را نازل فرمود : « و سخن نيكوى پروردگارت بر بنى اسرائيل تمام شد زيرا آنان صبر كردند و آنچه را كه فرعون و قومش مىساختند و بر مىافراشتند واژگونه ساختيم » « 4 » پس پيامبر فرمود : اين هم بشارت است و هم انتقام . خداوند نيز جنگ با مشركان را بر او مباح ساخت و اين آيه را نازل فرمود : « پس بكشيد مشركان را هر كجا كه آنان را يافتيد و دستگيرشان كنيد و بر آنان تنگ گيريد و در هر كمينگاهى براى آنان بنشينيد » « 5 » « و آنان را هر كجا كه بيابيد بكشيد » « 6 » پس خداوند آنان را به دست رسول اللَّه و دوستانش به قتل رساند و اين پيروزى را ثواب صبر او قرار داد بعلاوهء ثوابى كه براى او در آخرت ذخيره كرده است . پس كسى كه صبر كند و اميد ثواب داشته باشد از اين دنيا بيرون نمىرود مگر اينكه خداوند چشمانش را [ به نابودى دشمنانش ] روشن مىكند ( او را در بارهء دشمنانش دلشاد مىكند ) بعلاوه اينكه براى او در آخرت ثوابى ذخيره مىسازد .
247 - امام صادق عليه السّلام فرمود : رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله فرمود : به زودى زمانى بر مردمان خواهد آمد كه در آن زمان كسى به پادشاهى نمىرسد مگر با كشتن - تا آنجا كه فرمود : - پس كسى كه آن زمان را در يابد بايد بر تنگدستى صبر كند با اينكه توانايى ثروتمند شدن را دارد و بايد بر دشمنى صبر كند با اينكه توانايى محبّت را دارد و بر خوارى صبر كند با اينكه مىتواند عزيز باشد ، در اين صورت خداوند به او پاداش پنجاه صدّيقى كه مرا تصديق نمودهاند را عطا مىكند .
هامش
( 1 ) - انعام / 33 و 34 .
( 2 ) - ق / 39 .
( 3 ) - سجده / 24 .
( 4 ) - اعراف / 137 .
( 5 ) - توبه / 5 .
( 6 ) - بقره / 191 .