و المال جد بفضوله و لتعلمن * أن البخيل يصير يوما للثرى
[ فقر ، فرد جوان را در ميان قوم به خوارى و نيستى مىرساند و انسان كريم در مقابل بديها چشمپوشى مىكند . مال زبان لئيم را دراز مىكند و تا جايى كه فردى و يا چيزى به حساب مىآيد . اضافى مالت را ببخش و بدان كه انسان خسيس بالأخره روزى زير خاك مىرود ] .
فرات گفت : نمىدانم ، اى امير المؤمنين ! جز اينكه مىدانم برادران بنى ضبيعه شاعرترين مردمان بودند ، زمانى كه مىگفتند :
و إصلاح القليل يزيد فيه * و لا يبقى الكثير مع الفساد
[ كم ( مال ) اگر درست و پاك باشد افزون شود و ( اموال ) زياد با فساد ( حرام ) باقى نمىماند ] .
عمر گفت : سخن خداوند بلندمرتبه كه فرمود :
وَ مَنْ يُوقَ شُحَّ نَفْسِهِ فَأُولئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ
« 1 » بهترين است . فرات گفت : اى امير المؤمنين ، خداوند عزّ و جل مىفرمايد :
إِنَّ الْمُبَذِّرِينَ كانُوا إِخْوانَ الشَّياطِينِ
« 2 » .
عمر گفت : بين آن دو ارتباط است . اى فرات ، تقواى الهى پيشه كن . تو اموالى دارى كه از آن انفاق نمىكنى . اى فرات ، نيازمندان را اطعام كن و در دعوت به خداوند پيشرو باش .
خداوند كريم است و بخشندگان را نيز دوست دارد . بخل ، بدترين صفت مسلمانان است . اى فرات ، آيا مىدانى چه كسى مىگويد :
سأبذل مالى للعفاة فإننى * رأيت الغنى و الفقر سيّان فى القبر
يموت أخو الفقر القليل متاعه * و لا تترك الأيام من كان ذا وفر
و ليس الذى جمعت عندى بنافع * إذا حل بى يوما جليل من الأمر
[ اموالم را به كسانى كه طلب كنند ، خواهم بخشيد . به نظر من كه غنى و فقير در قبر يكسان هستند . فقير و كسى كه اموال اندكى دارد ، مىميرد ، اما روزگار كسى را كه اموال فراوان دارد ، را نيز رها نمىكند . اموالى را كه جمع كردم ، به من نفعى نمىرساند ، در
هامش
( 1 ) . حشر / 9 .
( 2 ) . اسراء / 27 .