كشندهء شجاعان و سواركاران گمراهى و كفر است و به شكر خدا او از تاريكى و نابينايى به هدايت مىخواند و گوشهايى را كه از شنيدن حق سنگين شدهاند باز مىكند . او تنها يار پيامبر در نماز و يار صديق او در روزگاران گذشته است . اگر ترس از خدا نبود ( خلافت ) را نمىبرديد يعنى اگر ما از خدا پروا نمىكرديم « 1 » و امورى را در نظر نمىگرفتيم شما نمىتوانستيد خلافت را ببريد ولى چه بايد كرد جز صبر ! كه صبر بهترين كار در اين مورد است . و ما جز به رضاى خدا نيستيم و چه بسا كه با دستهايمان به پايينترين بخش قضا و قدر الهى دست زديم . ( شايد روزى به گوشهاى از حق خود دست يافتيم ) ] . « 2 »
هنگامى كه شعر نعمان و سخن او در مورد قريش پايان يافت ، بسيارى از قريش از او خشمگين شدند و در اين هنگام نيز ورود خالد بن سعيد بن عاص « 3 » از يمن هم با آن حادثه گره خورد . پيامبر صلّى اللّه عليه و آله او را بر آن منطقه حاكم كرده بود . او و برادرش در پيشرفت اسلام تأثير به سزايى داشتند و آن دو جزء اولين قريشيانى بودند كه اسلام آوردند و اهل عبادت و فضيلت بسيار بودند . خالد براى انصار نگران و خشمگين شد و عمرو بن عاص را دشنام داد و گفت : اى گروه قريش ، عمرو زمانى اسلام را پذيرفت كه چارهاى جز پذيرش آن نداشت و زمانى كه نتوانست از قدرتش بهره گيرد ، از مكر و زبانش بهره برد .
همانا او قصد دارد با اين مكرها در اسلام و بين مهاجرين و انصار تفرقه ايجاد كند . به خدا سوگند ، ما با ايشان ( انصار ) ، نه براى دين و نه براى دنيا ، نمىجنگيم . به تحقيق اگر آنان خونهايشان را در ميان ما براى خدا دادند ، ولى ما خونهايمان را در برابر آنها براى خدا نداديم ؛ آنان سرزمين و اموالشان را با ما تقسيم كردند ، ولى ما با آنان اينگونه نمىكنيم .
هامش
- وصايت داشتند به آن مفهوم كه ايشان از سوى رسول خدا ( ص ) وصى و جانشين او شده است . - م
( 1 ) . در اين بيت به صراحت اين اعتقاد كه بايد جانشين پيامبر ( ص ) از سوى خداوند تعيين شود مطرح گرديده است . - م
( 2 ) . اين شعر در الاستيعاب 3 / 521 و الاصابة 3 / 532 آمده است .
( 3 ) . خالد بن سعيد بن عاص از بنىاميه . برادرزادهء عمرو بن عاص از رجال سرشناس بنىاميه بود . سومين يا چهارمين نفرى است كه به اسلام گرويده و ابن قتيبه اسلام آوردن او را قبل از ابوبكر ذكر كرده است . ( المعارف ص 296 ) او از معدود كسانى است كه از ميان بنىاميه در همان ابتدا اسلام آورد . وى به حبشه هجرت كرد و در فتح مكه ، حنين ، طايف و تبوك شركت داشت و از طرف رسول خدا ( ص ) مأمور وصول زكات قبيلهء مذحج گرديد و سپس حاكم يمن شد ( ابى سعد ، الطبقات الكبرى 4 / 96 ) - م