مىگويد ؟ مأمون گفت : امير المؤمنين مىگويد قرآن مخلوق است . « 1 » گفت : اين خبر را از رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله شنيده است ، يا از صحابه و يا تابعين ، يا از فقها ؟ گفت : اين عقيدهء من است و بر آن اصرار مىورزم . گفت : اى امير المؤمنين ، ما با جمع كثيرى همراه هستيم . من قول آنها را مىگويم كه قرآن سخن خداوند و غيرمخلوق است . گفت : اى شيخ ، به من بگو آيا هنگامى كه ازدواج كردى ، پيامبر صلّى اللّه عليه و آله شاهد آن بود ؟ ابو مسهر گفت : نمىدانم .
مأمون گفت : بيرون شو . خداوند تو را از خوبى دور كند . خداوند روى كسى را كه در دينش از تو تقليد مىكند و تو را به عنوان الگو پذيرفته است ، قبيح و زشت گرداند .
9 . توصيف يحيى بن اكثم از مأمون
زبير برايم روايت كرد :
محمّد بن جعفر الانماطى ، يكى از فقهاى دهگانهء مشهور « 2 » ، گفت : در روز عيد همراه مأمون غذا مىخورديم . به گمانم بر روى سفره بيش از سيصد نوع غذا وجود داشت . از همه نوع غذايى طبخ شده بود كه مأمون به آنها نگاه كرد و مىگفت : اين غذا براى [ اين ] مفيد است و براى آن مضرّ . « 3 » پس اگر كسى از شما دچار صفراء است از اين غذا بخورد و اگر كسى دچار سوداء است به اين غذا دست نزند . اگر كسى مىخواهد گوشت بدنش زياد شود اين را بخورد . اگر كسى مىخواهد غذايش سبك و كم باشد از اين غذا چشم بپوشد .
انماطى گفت : به خدا سوگند اين ويژگىها را براى همهء غذاهايى كه بود بيان كرد تا غذاها تمام شد . آنگاه يحيى بن اكثم گفت : اى امير المؤمنين ، اگر بخواهيم - كسى را در
هامش
( 1 ) . طبرى اين حادثه را در سال 218 ق كه به سال فتنه و مناظرات خلق قرآن است ذكر كرده است . در نامهء مأمون به اسحاق بن ابراهيم آمده است : امير المؤمنين ابى مسهر را به سوى تو مىفرستد پس از آنكه در مورد قرآن او را آزمايش كرد ، او از آن طفره رفت و لجاجت كرد تا اينكه امير المؤمنين با شمشير او را به اقرار درآورد . . .
( تاريخ طبرى 1 / 360 )
( 2 ) . در طبرى ، عصر مأمون 1 / 360 .
( 3 ) . همان منبع : اين غذا براى اين خوب است . اگر كسى از شما بلغم دارد از خوردن آن اجتناب كند و كسى كه صفراء دارد .