حتى اگر من همهء مردم شام را بفرستم ، مصعب ( بن زبير ) مىداند كه با آنان همراه نيستم ، تا اينكه همهء ارتش را به هلاكت رساند . به ما خبر رسيده است كه آنان مىخواهند با ما مقابله كنند و نيروهاى اطلاعاتى و جاسوسان نيز آن را تأييد كردهاند .
راوى گويد : او محمد بن مروان را با خالد بن عبد الله بن خالد بن اسود و بشر بن مروان به عنوان فرماندهان پيش قراول فرستاد و مناديان فرياد زدند : امير المؤمنين محمد بن مروان را بر شما امارت داده است . خبر حركت عبد الملك بن مروان به مصعب بن زبير رسيد . او نيز تصميم گرفت براى مقابله با آنان خارج شود . اما اهالى بصره مانع او شدند و گفتند : دشمن بر ما مسلط است ، منظور آنان خوارج بود . او نيز سراغ مهلّب « 1 » ، كه كارگزار او در موصل بود ، فرستاد و او را مسئول جنگ با خوارج كرد و مصعب خود خارج شد . يكى از شعرا ، در مورد خروج مصعب به سوى باجميرا « 2 » ، به قصد شام و برگشت او ، چنين سرود :
أبيت يا مصعب إلّا سيرا * أكلّ عام لك باجميرا
تغزو بنا و لا تفيد خيرا
[ اى مصعب ، از هر كارى جز حركت پرهيز كردى . آيا هر سال براى تو مانند باجميرا است كه همراه ما جنگ كنى ، در حالىكه خير و بركتى هم ندارد ] . « 3 »
عبد الملك رفت تا اينكه در أخنونيّه « 4 » فرود آمد و مصعب نيز در « مسكن » « 5 » در كنار
هامش
( 1 ) . منظور مهلّب بن ابى صفره است كه در جنگ با خوارج و سركوبى آنان نقش مهمى داشت . - م
( 2 ) . باجميرا نام محلى است در نزديكى موصل و آن طرف تكريت عراق . راويان روايت كردهاند كه عبد الملك بن مروان هنگامى كه قصد مصعب بن زبير در عراق را كرد ، هر سال به سوى بطنان خارج مىشد و اين نزديكترين محل به جزيره بود كه در آنجا اردو مىزد . مصعب به سوى مسكن خارج شد و در باجميرا از اراضى موصل اردو زد . هركدام از آن دو ، خود را صاحب اين منطقه مىدانستند كه قصد تصرفش را داشتند . در هنگامى كه زمستان شدت يافت و برف شروع به باريدن كرد ، مصعب به كوفه و عبد الملك به دمشق بازگشت .
( معجم البلدان ) .
( 3 ) . اين بيت در معجم البلدان 1 / 455 منسوب به أبى الجهم الكنانى ، در مروج الذهب 5 / 241 به اينگونه آمده است :
مصعب بيتوته نمىكند مگر در مسير جنگ ، هر روز ، باجميرا براى توست .
( 4 ) . أخنونية : نام محلى در بغداد .
( 5 ) . مسكن : نام نهرى است در دير الجاثليق و محلى كه بين مصعب و عبد الملك قرار داشت . مصعب كشته شد و قبرش در آن محل معروف است .