309 . شعر كنيز حجاج كنار قبر او
كنيز حجاج بر قبرش ايستاد و سرود :
اليوم يرحمنا من كان يغبطنا * و اليوم نتبع من كانوا لنا تبعا
[ كسى كه ديروز غبطهء ما را مىخورد امروز بر ما رحم مىكند . اكنون از كسانى پيروى مىكنيم كه قبلا از ما پيروزى مىكردند ] .
310 . سه نفر كه اگر آنان را بيابم مىكشم
زبير از ابو الحسن مدائنى نقل مىكند كه حجاج بن يوسف گفت : « 1 »
سه نفر هستند كه اگر آنان را ببينم ، مىكشم :
مقاتل بن مسمع كه اموال زيادى را در فارس بخشيد و مردم به سرعت از او رو برگرداندند و او اين آيه را مىخواند :
لِمِثْلِ هذا فَلْيَعْمَلِ الْعامِلُونَ
« 2 » او آيات خدا را بر خلاف تأويل واقعى تفسير مىكرد ؛
و نيز عبيد الله بن زياد بن ظبيان تميمى كه از منبر بالا رفت و سخنانى گفت كه قومش تعجب كردند . مردم گفتند : خداوند امثال تو را در بين ما زياد كند . او مىگفت : هر آينه اگر از پروردگارتان چيزى بخواهيد ، به او ظلم كردهايد ؛
و نيز ابو سمّال الأسدى « 3 » كه شترش گريخت و گفت : اگر خداوند شما آن را به من برنگرداند ، من نماز نگزارم . لذا افسار آن را در ريگستان آويخت ، شترش آمد و آن را گرفت . سپس گفت : خداوند شما مىدانست من بر خواستهام مصرّم . « 4 »
هامش
( 1 ) . عقد الفريد 1 / 244 و عيون الاخبار 1 / 270 و مردى به حجاج گفت : خداوند امور امير را اصلاح كند . ساكن شدن خود را در عراق چگونه ديدى ؟ گفت : بهترين سكونتگاه من است ، اگر خداوند چهار نفر را به من برساند تا خونشان را بريزم . گفتند : آنان چه كسانى هستند ؟ گفت : مقاتل بن مسمع . . .
( 2 ) . صافات / 161 .
( 3 ) . در العقد الفريد آمده است : ابو سمّال الحنفى ؛ و در عيون الاخبار آمده : ابو سمّاك .
( 4 ) . در الصحاح و اللسان آمده است : او سوگند خورده بود و بر خواستهاش تأكيد داشت . در عيون الاخبار آمده است : من سوگند خوردم و مصرّ هستم . اما مرد چهارمى نيز در منابع ديگر ذكر شده و او معبد بن زرارة است .