الامير الناصر لدين الله ابا احمد طلحة الموفق بالله ، ولى عهد المسلمين ، اخا امير المؤمنين » .
ابو احمد الموفق در روز پنجشنبه هشتم رجب 278 وفات كرد و به خلافت نرسيد . « 1 » چنان كه روشن است ، الموفق به علم صرف و نحو و اخبار عنايت داشت . علاوه بر كتاب الموفقيات ، ابن كيسان نحوى نيز براى او كتابى با نام الموفّقى فى النحو تأليف كرد . ابو الحسن احمد بن محمد بن كيسان گويد : الموفق از من خواست تا مختصرى از علم نحو به او بياموزم و من بدون كتاب به او آموختم و در آن هنگام اين كتاب را تأليف كردم . « 2 »
ه - توصيف نسخههاى خطى كتاب
از كتاب الموفقيات نسخهء كامل خطى در دست نيست و فقط دو نسخهء ناقص از آن به ما رسيده است :
1 . نسخهء خطى در كتابخانهء گوتنگن آلمان كه عكس آن نيز در كتابخانهء مجمع علمى عراق به شمارهء 443 موجود است . اين نسخه از بخش شانزدهم تا نوزدهم ، از نوزده بخش اصل كتاب است كه احمد بن سعيد دمشقى ( د . 306 ) آن را روايت كرده است . اين نسخه در 152 برگ نگاشته شده است كه در هر برگ پانزده سطر و هر سطر بين يازده تا چهارده كلمه را شامل مىشود . خط كتابت آن نسخ و بيشتر كلمات آن نيز بدون نقطه است . در پايان آخرين برگ آن ، تاريخ استنساخ ، اواخر 547 ق ذكر شده و عنوان كتاب نيز به اين شكل آمده است : « الموفقيات لأبى عبد الله الكاتب الدمشقى » كه به خطى نازكتر و متفاوت با خط متن نوشته شده است . اين نسخه را با نسخهاى كه شيخ امام ابو محمد بن خشّاب اهدا كرده مقابله كردم . « 3 » اين نسخه از آسيب در امان نمانده ، بعضى از صفحات آن را رطوبت فراگرفته و بعضى از سطور را ناخوانا كرده است . اگر نسخهء « باش » نبود ،
هامش
( 1 ) . ابن كازرونى ، مختصر التاريخ ، 161 .
( 2 ) . نقل از مقدمهء نسخهء خطى مصور « الموفقى » كه نزد دكتر عبد الحسن الفتلى است . او ابن كيسان را از افاضل و علما معرفى كرده است كه در 567 ق فوت كرد . ( انباة الرواة 2 / 99 )
( 3 ) . ابو محمد عبد الله بن احمد بن احمد بن خشاب نحوى بغدادى ، اديبى فاضل و عالم بود و از ادبيات و نحو بسيار مىدانست كه در 567 ق از دنيا رفت . ( رك : انباه الرواة 2 / 99 ، الخريده 1 / 82 )