« احمد بن سعيد دمشقى گفت : زبير برايم نقل كرد » . در نسخهء « باش » « 1 » در صدر هر خبر آمده است : « زبير برايم نقل كرد » . علاوه بر آن ، زبير در كتاب جمهرة نسب قريش در بيشتر جاها از عمويش ، مصعب ، نقل مىكند .
بسيارى از مؤلفان به روايات و حوادثى كه در الموفقيات آمده است استناد كردهاند . لذا اين امر برهان و دليل ديگرى براى تأييد متن آن است . مسعودى در مروج الذهب « 2 » ، ابن عبد البر أندلسى در الاستيعاب فى معرفة الاصحاب « 3 » ، سهيلى در الروض الانف « 4 » ، التجانى در تحفة العروس « 5 » ، ابن أبى الحديد در شرح نهج البلاغه « 6 » ، ابن حجر عسقلانى در الاصابة فى تمييز الصحابة « 7 » ، سيوطى در شرح شواهد المغنى « 8 » و بغدادى در خزانة الادب « 9 » از اين كتاب روايت كردهاند .
الموفق عباسى كه زبير كتابش را به نام او الموفقيات انتخاب كرده است ، ابو احمد طلحة الموفق ، فرزند خليفه متوكل فرزند معتصم فرزند هارون الرشيد است كه برادرش معتمد على الله ( وقتى خليفه شد ) او را به ولايتعهدى خود انتخاب كرد . موفق سالهاى زيادى با صاحب الزنج « 10 » جنگيد و هنگامى كه بر او پيروز شد ، معتمد او را به « الناصر لدين الله » ملقب ساخت . از اينرو او را بر منبرها به دو لقب مىخواندند : « اللّهم اصلح
هامش
( 1 ) . نسخهاى است متعلق به آل باش از بزرگان خاندان عباسى كه در بصره نگهدارى مىشود و مصحح آن را با نسخههاى ديگر مقابله كرده است . - م
( 2 ) . 5 / 163 .
( 3 ) . 2 / 265 .
( 4 ) . 2 / 142 .
( 5 ) . ص 107 و جاهاى ديگر .
( 6 ) . 2 / 176 و 271 و 467 . 3 / 784 و 805 . 4 / 814 و 5 / 71 .
( 7 ) . 1 / 79 و 166 و 167 و 291 . 2 / 160 و 180 و 278 . 3 / 360 و 4 / 130 .
( 8 ) . ص 134 ، 245 ، 293 ، 410 ، 734 و 876 .
( 9 ) . 3 / 342 .
( 10 ) . قيام صاحب الزنج در زمان موفق و معتمد عباسى رخ داد . او رهبر سياهان و بندگان زنگى ساكن در شورهزارهاى جنوب و منطقهء بين النهرين بود كه خود را على بن احمد از نوادگان زيد بن على معرفى كرد و با شعار رهايى بردگان از سختى و فشار معيشتى و اجتماعى بر ضد خلافت عباسى قيام كرد . او در 255 ق قيام خود را آغاز كرد و مناطق جنوب را تحت تصرف خويش درآورد . اموال صاحبان و اربابان بردگان را تصرف و همسرانشان را براى بردگى در بازارها فروخت . چندين بار سپاه خليفه را شكست داد و نهايتا در 270 ق از سپاه معتمد عباسى شكست خورد و كشته شد . ( طبرى 5 / 577 ) - م