روى كه پهناى آن به اندازهء آسمانها و زمين است ، از آن نصيبى نمىبرى مگر آنكه چون به سوى آن فراخوانده شدى در به دستآوردن آن كوتاهى نكنى . به درستى كه براى كارهايت داشتن حجت ضرورى است و بزرگترين كار براى توست . اى امير المؤمنين ، در برابر خداوند متواضع باش چه ، خداوند كسى را كه در برابر او فروتن باشد ، به مقام رفيع مىرساند .
روزى رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله به قصد رسيدن به قباء از شهر خارج شد . به مردى از اهالى آنجا رسيد . او ظرف دوغى داشت كه كمى عسل در آن ريخته بود و از آن مىخورد . وقتى رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله از آن چشيد گفت : غذا و نوشيدنى در يك ظرف است و من نيازى به آن ندارم . البته آن را حرام نمىكنم ولى دوست دارم خداوند مرا از فروتنان بداند ؛ زيرا هر كس نزد خداوند فروتن باشد ، خداوند مقامش را رفيع مىگرداند . « 1 »
اى امير المؤمنين ، به خدا سوگند اگر لباس خشن بپوشى ، براى تو بهتر است تا لباس لطيف . غلامان خود را بخوان و لباسهاى خز و گرانقيمت را از تن آنان بيرون بياور . در همه حال در برابر خدا فروتن باش كه خداوند پاداش نيكوكاران را ضايع نمىكند . به خدا سوگند ، مبادا شكمهايى شب را گرسنه پشت سرگذارند . بايد آنان را سيراب و سير گردانى . رعيّت تو در بين دستان تو هستند . با آنان با عطوفت رفتار كن و نسبت به آنها فروتن و مهربان باش . برهنگان را بپوشان و گرسنگان را سير كن .
اى امير المؤمنين ، بايد بدانى كه تو تنها خواهى مرد و تنها در قبر قرار مىگيرى . تنها محشور مىشوى و به تنهايى بازخواست خواهى شد . به ياد بياور روزى را كه در مقابل خداى جبّار و بين بهشت و دوزخ قرار مىگيرى . تو در آن روز حركت نمىكنى مگر با ندامت و پشيمانى و از آن باز نمىمانى مگر با جهل و غرور . من تو را در مورد سراى ديگر و حيرانى و سرگردانى در آن هشدار مىدهم تا بتوانى در آنجا به راحتى نفس بكشى و طنابهايت شل شود . پس اگر كارى را كه وقت آن گذشته ، انجام ندادهاى ، پس در اندك وقت باقىمانده آن را درياب .
هامش
( 1 ) . اين حديث در الجامع الصغير 2 / 153 آمده است . كنايه از اينكه رسول خدا ( ص ) معمولا به يك نوع غذا و يا آشاميدنى اكتفا مىكرد . - م