مسجد الفضيخ « 1 » و مشربهء ام ابراهيم « 2 » ديدن كردند . او از حوادث اين اماكن از همراهان سؤال مىكرد و آنان نيز اخبار و اتفاقات آن اماكن را برايش توضيح مىدادند . او به أبان بن عثمان دستور داد كه سيرت پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و شرح جنگهاى آن حضرت را تأليف كند . أبان پاسخ داد : نزد من است و آنها را بهطور صحيح از كسانى مورد اطمينان فراهم ساختهام .
او دستور داد كه از مطالب آن نسخهنويسى كنند . لذا ده نفر از نويسندگان را فراخواند و آنان مطالب را بر پوست نوشتند . سليمان وقتى آن را مطالعه كرد و ديد نام انصار پيامبر صلّى اللّه عليه و آله در پيمانهاى عقبه « 3 » و نيز در جنگ بدر آمده است گفت : من اين فضايل را براى اين قوم نمىدانستم ؛ يا خاندان من آنان را كوچك مىپنداشتند يا اين مسائل درست نيست . أبان بن عثمان گفت : اى امير ، اگرچه آنان با شهيد مظلوم ( عثمان ) آنگونه كردند ولى عمل آنان ما را از گفتن فضائل و حقايق مربوط به ايشان بازنداشت . اين سخن حقّى است كه ما صفات واقعى آنان را براى شما در اين كتاب بيان كردهايم . سليمان گفت : چه نيازى است كه از آن نسخههايى بنويسيد ، قبل از آنكه من با امير المؤمنين آن را در ميان گذارم . شايد وى با آن مخالفت كند ، لذا دستور داد كه آن نسخ را آتش بزنند . آنگاه ادامه داد : هنگام بازگشت ، از امير المؤمنين مىخواهم با آن موافقت كند تا به اين ترتيب نسخهنويسى از آن آسان شود . سليمان بن عبد الملك بازگشت و پدرش را از اين موضوع و سخن أبان مطلع كرد . عبد الملك گفت : تو به كتابى كه فضايل ما را در آن ننوشتهاند چه نيازى دارى ؟ از اين گذشته به شاميان چيزهايى از فضايل انصار را مىشناساند كه ما نمىخواهيم . سليمان گفت : اى امير المؤمنين ! به همين سبب من امر كردم تمام نسخههايى را كه از روى آن نوشته شده ، بسوزانند تا از نظر امير المؤمنين آگاه شوم .
هامش
( 1 ) . فضيخ به معنى آب انگور است . اينجا مكانى بود كه در آن آيات تحريم قطعى شراب در سال پنجم هجرت نازل شده است . بعدها در اين مكان ، مسجدى ساختند كه نام فضيخ بر خود گرفت . - م
( 2 ) . مشربهء ام ابراهيم محل زندگى ماريهء قبطيه ، همسر رسول خدا ( ص ) ، و فرزندش ابراهيم بوده است . مشربه اكنون در شارع ( خيابان ) عوالى در مدينهء منوره به صورت مخروبهاى باقى مانده است . - م
( 3 ) . رسول خدا در سال دوازدهم و سيزدهم بعثت ، در عقبهء منى ، در مكه با مردمى از اوس و خزرج ساكن يثرب پيمانى منعقد ساخت كه براساس آن ، آنان ضمن پذيرش اسلام و دين جديد و تبليغ براى آن در مدينه ، خود را موظف به حمايت از پيامبر ( ص ) در مدينه دانستند و براساس پيمانهاى عقبهء اول و عقبهء دوم ، رسول خدا ( ص ) به سوى آن شهر هجرت كردند . - م