سازند . آنان از جاى پيامبر صلّى اللّه عليه و آله پرسيدند ، به آنان گفته شد كه ايشان در مسجد الحرام هستند .
بر ايشان داخل شدند و گفتند : اى پسر عبد المطلب ، اى پسر هاشم ، اى پسر سرور و رهبر قوم قريش ، شما اهل حرم الهى و همسايهء خانهء خدا هستيد . كنار خانهء كسى كه بندگان را آزاد و اسيران را اطعام مىكنيد ؛ ما براى پسرمان نزد تو آمدهايم . بر ما منّت گذار و در فديهء آن به ما نيكى كن كه ما فديهء او را پرداخت مىكنيم .
پيامبر گفت : دربارهء چه كسى سخن مىگوييد ؟ گفتند : زيد بن حارثه . رسول الله گفت :
پس آيا غير از آن راهى نيست ؟ گفتند : چگونه ؟ پيامبر گفت : او را فراخوانيد و او را مختار گذاريد تا خود انتخاب كند . اگر شما را برگزيد ، بدون پرداخت فديه او را ببريد . اگر مرا برگزيد ، به خدا سوگند ، من چنين نيستم كه اگر كسى مرا انتخاب كرد ، ديگرى را بر او بپذيرم . گفتند : تو در مورد ما بيشتر انصاف داشتهاى و احسان كردهاى .
راوى گويد پيامبر صلّى اللّه عليه و آله او را فراخواند و به او گفت : آيا اين افراد را شناختى ؟ زيد پاسخ داد : بله . پيامبر پرسيد : اينان چه كسانى هستند ؟ گفت : پدر و عمويم . پيامبر صلّى اللّه عليه و آله گفت : من كسى هستم كه تو مرا ديدهاى و با من زندگى كردهاى . اكنون اختيار با توست كه مرا يا اين دو را برگزينى . زيد پاسخ داد : من هرگز كسى را بر شما ترجيح نمىدهم . تو براى من به منزلهء پدر و عمو هستى .
آن دو به زيد گفتند : واى بر تو ! آيا بندگى را بر آزادى ، و بر پدر ، عمو و خاندانت ترجيح مىدهى ؟ زيد گفت : بله ، من از اين مرد چيزهايى ديدهام كه هرگز كسى را بر او ترجيح نمىدهم . وقتى رسول الله اين ماجرا را ديد ، او را به سوى حجر « 1 » اسماعيل برد و گفت : اى كسانى كه اينجا حاضر هستيد ، بدانيد كه زيد پسر من است ؛ او از من ، و من از او ارث مىبرم . هنگامى كه پدر و عمويش اين اتفاق را ديدند ، از خواستهء خود منصرف شدند و رفتند . پس از آن زيد را « زيد بن محمد » خواندند .
هامش
( 1 ) . حجر : حجر الكعبه ديوارى است كه قريش در بازسازى كعبه آن را از اساسى كه ابراهيم ساخته بود خارج ساختند و به جاى آن ديوارى گذاشتند تا مردم بدانند كه اينجا كعبه است و لذا حجر خوانده شد . ( رك : ياقوت :
حجر )