و إن لا أكن فيكم خطيبا فاننى * بسيفى اذا جدّ الوغى لخطيب
[ اگر در ميان شما خطيب و سخنران نيستم . هنگامى كه شمشيرم بانگ خروش مىكند خطيبم ] . « 1 »
به او گفته شد اگر قبل از پايينآمدن از منبر اين شعر را مىخواندى ، خطيبترين مردم بودى .
118 . لرزش خالد بن عبد الله قسرى در سخن گفتن
گويد :
خالد بن عبد الله قسرى هنگام سخنرانى بر منبر كوفه دچار لرزش در گفتار شد و گفت : « 2 » اين كلام گاهى مىآيد و گاهى از ذهن دور مىشود . چه بسا مىخواهى مطلبى را بيان كنى و از بيان آن ناتوانى و چه بسيار مىخواهى سخن بگويى اما از گفتن باز مىمانى . هركس اين فن را از پدرش به ارث برد ، سخن گفتن برايش راحتتر ، و پيچيدگىهاى اين فن برايش آشكار مىشود و از بد سخنگفتن در امان مىماند . هنگامى كه سخن به اوج برسد ، آن را قطع نمىكند و هنگامى كه نبايد و نشايد سخن را كوتاه نمىكند .
119 . انتقاد عبد الله بن عامر از خالد بن عبد الله قسرى در ناتوانى سخنگفتن
گويد :
عبد الله بن عامر « 3 » به زياد بن ابيه ، كاتب « 4 » خود در عراق ، شكوه كرد كه سخنرانى و
هامش
( 1 ) . ديوان 35 و البيان و التبيين 1 / 230 به اينروايت . اگرچه در ميان آنان خطيب نبودم ، من با نوك نيزه و شمشيرم خطيب واقعى هستم .
( 2 ) . جمهرة خطب العرب 3 / 352 ؛ محاضرات الراغب 1 / 137 ؛ امالى القالى 1 / 111 .
( 3 ) . عبد الله بن عامر بن كريز بن ربيعة مردى شجاع و غيور بود كه عثمان او را به حكومت بصره گمارد و فارس را هم به آن ملحق كرد . او در فتح خراسان ، فارس و اطراف آن و نيز سجستان شركت داشت . معاويه نيز او را به حكومت بصره گمارد . او در 59 ق فوت كرد ( المعارف 320 ؛ الاصابة 2 / 61 و البيان و التبيين 2 / 94 ) .
( 4 ) . در متن كاتبه آمده است كه عامله بايد صحيح باشد . چون وى به نيابت عبد الله بن عامر در عراق حضور داشت . - م