يا حكم بن المنذر بن الجارود * انت الجواد ابن الجواد المحمود
سرادق المجد عليك ممدود
[ اى حكم بن منذر بن جارود ، تو نيكوكار و بخشندهاى و پسر كسى هستى كه او نيز در نيكوكارى مدح شده است . جايگاه رفيع بزرگى تو همچنان برپا و استوار است ] .
اسماعيل بن على گفت : اى ابا بكر ، تو مانند كسى سخن مىگويى كه گويى براى مردم كوفه فضيلت و شرفى نمىشناسد . ابوبكر گفت : به خدا سوگند ، اى امير المؤمنين ، من براى هيچ يك از مردم كوفه چنين چيزى قايل نيستم . آنگاه گفت : آيا در ميان مردم كوفه كسى مثل يزيد بن مهلب و غلام بنى سعد را مىشناسيد كه در ميان آنان باشند ؟ به او گفتند : صالح بن عبد الرحمن آن شخص است .
ابوبكر گفت : امير المؤمنين ، به خدا سوگند ، كسى جز ربيع بن زياد « 1 » از دايىهاى تو و از قبيلهء بنى حارث بن كعب نبود كه براى اولين بار رود بلخ « 2 » را طى كرد و از آن گذشت . در ميان كوفيان و بصريان فردى زودتر از او از آنجا نگذشته است .
قاضى [ ابن ابى ليلى ] گويد : بزرگان ما از كوفيان نقل كردهاند كه بصريان در جنگ جمل سىهزار نفر بودند ، ولى كوفيان هفت هزار نفر .
ابوبكر گفت : اى امير المؤمنين ، او از كجا مىگويد كه ما سىهزار نفر بوديم . به خدا سوگند ، ربيعهء بصره پيرو على عليه السّلام بودند و به سوى او دعوت مىكردند و ما با آنان جنگيديم . على عليه السّلام در مورد آنان چنين سرود : « 3 »
يا لهف نفسى على ربيعه * ربيعة السامعة المطيعه
[ اى حسرت بر من به خاطر ربيعه ، ربيعهاى كه فرمانبردار و مطيع بود ] . « 4 »
اما اى امير المؤمنين ، از آنان سؤال كن كه روزى كه ما بر مسجد آنان در كوفه وارد
هامش
( 1 ) . ربيع بن زياد بن انس الحارثى از بنى ديّان ، امير فاتحى كه عبد الله بن عامر او را به عنوان والى سجستان در 46 ق انتخاب كرد . ( العبر 1 / 53 و الشذرات 1 / 55 )
( 2 ) . در معجم البلدان آمده است : جيحون همان رود بلخ است .
( 3 ) . گفته شده كه على ( ع ) اين بيت را در ذى قار در حالىكه براى جنگ جمل آمده بود و شنيده بود ربيعه را كشتار كردهاند ، سروده است .
( 4 ) . اين بيت ، اولين بيت ديوان [ امام على ( ع ) ] است . در ديوان آمده است : اى حسرت بر من كه ربيعه كشته شد .