39 . از خطبههاى حجاج
زبير از محمد بن سلام از خالد بن صفوان « 1 » نقل كرد و گفت :
وارد مسجد شدم . در آن هنگام حجاج بر منبر خطبه مىخواند . شنيدم كه مىگفت « 2 » :
اى مردم عراق ، اى اهالى نفاق و دورويى و تفرقه و بدخلقى ، اى بندگان نافرمان ، شما مانند قارچهايى هستيد كه در سرزمينى پست و محكم مىروييد . آيا شما باران رنج و اندوه و ياران و ساكنان زاويه « 3 » و مسكن « 4 » و ديرجماجم « 5 » نيستند ؟ كار شما را به خدا واگذارديم و او براى ما در مورد شما داورى خواهد كرد . گمان مىكنيد كه من علم غيب مىدانم . خداوند بلندمرتبه مىفرمايد :
عالِمُ الْغَيْبِ فَلا يُظْهِرُ عَلى غَيْبِهِ أَحَداً
« 6 » . گمان مىكنيد كه من ساحر هستم . بدترين دينها ، دينى است كه در آن سحر باشد و خداوند تعالى مىفرمايد :
لا يُفْلِحُ السَّاحِرُ حَيْثُ أَتى
« 7 » . شايد گمان بردهايد كه من بازماندهء قوم ثمود هستم . به خداوند سوگند ، به همراه حضرت صالح برگزيدگان و خوبان نجات يافتند و ديگران هلاك شدند . خداوند مىفرمايد :
وَ ثَمُودَ فَما أَبْقى
« 8 » .
هامش
( 1 ) . خالد بن صفوان بن عبد الله بن أهتم التميمى المنقرى از فصيحان مشهور عرب و از معدود خطبا بود .
( المعارف ، ص 33 )
( 2 ) . رك : جمهرة خطب العرب 2 / 302 .
( 3 ) . محلى نزديك بصره كه در 82 ق بين حجاج و عبد الرحمن بن اشعث درگيرى روى داد .
( 4 ) . محلى در كنار رود دجيل در سرزمين كوفه كه بين حجاج و ابن اشعث درگيرى صورت گرفت .
( 5 ) . محلى در نزديكى كوفه كه در 83 ق حجاج و ابن اشعث باهم در آن جنگيدند . عبد الرحمن بن محمد بن اشعث از فرماندهان سپاه حجاج براى مقابله با خوارج سيستان و نيز رتبيل پادشاه زابلستان بود . عبد الرحمن كه خود فرماندهى صاحب مقام و مقتدر بود ، در انجام جنگ با خوارج براساس نقشهء خود حركت مىكرد كه البته جنگ را به آرامى پيش مىبرد و حجاج گمان كرد كه او با رتبيل و خوارج قصد سازش دارد و حتى نمىخواهد با آنان جنگ كند . لذا چندان بر عبد الرحمن فشار آورد كه او را به ستوه آورد و به عصيان واداشت .
عبد الرحمن با سپاهيان خود سر به شورش برداشت . نام حجاج را از خطبه افكند و در منطقهء زاويه و مسكن و آنگاه دير الجماجم با سپاه حجاج روبهرو شد ، ولى شكست خورد و هنگام فرار از يك بلندى به پايين سقوط كرد و كشته شد . - م
( 6 ) . جن / 46 .
( 7 ) . طه / 69 .
( 8 ) . نجم / 51 .