و إلّا فما الحجّاج مغمد سيفه * يد الدهر حتى يترك الطفل أشيبا
فأضحى و لو كانت خراسان دونه * رآها مكان السوق أو هى أقربا
[ روزى كه ابراهيم را ببينم به او مىگويم مىبينم كه كار ، اشتباه و دشوار شده است . آماده شو تا يا عمير بن ضابئ را ديدار كنى يا مهلّب « 1 » را ؛ اين دو كار در سرنوشت بد تو نوشته شده و تو به سختى مىتوانى از آن نجات يا بى چرا كه نجات تو همانند سوار شدن بر چهارپاى يكسالهء سياه و سفيد است ( چون در اين سن چهارپا سوارى نمىدهد ) و گرنه حجاج در طول روزگار شمشيرش را غلاف نمىكند مگر اينكه طفل را سفيدموى و پير گرداند . بر من روشن است ( حجاج ) آنچنان قدرتمند شده كه حتى اگر خراسان را در مقابل خود بيند آن را همچون بازار و يا نزديكتر از آن مىداند ] .
38 . سخنان حجاج به مالك بن دينار
ابو عبد الله گويد كه مالك بن دينار « 2 » گفت :
سخنانى از حجاج شنيدم كه مرا بيهوش كرد . به او گفتند : اى ابا يحيى ، سخنان حجاج تو را بيهوش كرد ؟ گفت : بله ، سخنان او را مانند صداى تار مىشنيدم . او مىگفت : « 3 » اگر يك ساعت از عمر فردى به منظورى غير از آنچه برايش خلق شده صرف شود سزاوار است كه همواره براى آن حسرت بخورد و شنيدم كه مىگفت : فردى نفسش را پاك نگه مىدارد و فردى كه از نفس خود در امان نيست و مردى كه نفسش را محاسبه مىكند قبل از آنكه ديگران آن را محاسبه كنند . فردى براى نفسش لجام و زمام قرار مىدهد و زمام آن نفس را به دست مىگيرد تا به طاعت خداوند متعال ببرد و با لجام از انجام معاصى جلوگيرى مىكند .
هامش
( 1 ) . منظور مهلب بن ابى صفره است كه فرماندهى جنگ با خوارج خراسان و سيستان را برعهده داشت . مهلب موفق شد با نيروى عظيم و فراوان بسيج شده ، خوارج آنجا را تارومار كند - م
( 2 ) . مالك بن دينار ابو يحيى بصرى ، غلام زنى از بنى سامة بن لؤى بود . او را بسيار زاهد ، باتقوا ، محدث و نويسنده دانستهاند كه در 130 ق از دنيا رفت . ( ابن خلكان ، صفة الصفوة 3 / 197 ) .
( 3 ) . در جمهرة خطب العرب 2 / 302 ذكر شده است .