سوى بصره حركت كرد ، و از بصره ، به كوفه نرفت ، بلكه از جادّهء كوفه به بغداد رفت و از آنجا به سوى قم ، حركت نمود ، و وارد قم گرديد . مردم قم به ملاقاتش شتافتند ، و در مورد اينكه آن حضرت مهمان چه كسى باشد ، نزاع مىكردند . حضرت رضا عليه السّلام فرمود :
انّ النّاقة مأمورة
: « همانا اين شتر خودش مأمور است كه در كجا مرا فرود آورد » « 1 » .
شتر همچنان راه پيمود تا اينكه در كنار در خانهاى زانو بر زمين زد ، صاحب آن خانه همان شب در خواب ديده بود كه حضرت رضا عليه السّلام فردا مهمان او است ، چندان طول نكشيد كه اين مكان ، به بركت ورود حضرت رضا عليه السّلام ، داراى مقام ارجمند و موقعيّت مقدّسى شد ، و امروز به عنوان مدرسهء علميّه ( رضويّه ) موسوم است .
سپس حضرت رضا عليه السّلام از قم به « فريومد » « 2 » وارد شد و در مورد مردم آنجا آن روايت مشهور را فرمود ، و سپس از آنجا به سوى « مرو » [ محل سكونت مأمون در خراسان ] حركت كرد ، و از آنجا به « سناباد » بازگشت ، و در آنجا وفات نمود ، و من مرقد شريف آن حضرت را در ماه جمادى الاولى سال 680 ه ق زيارت كردم » ( پايان سخن سيّد بن طاووس ) .
مؤلّف گويد : از اين سخن ، فهميده مىشود كه شهر پاك ما ، دار الايمان قم مطهّر كه حرم امامان عليهم السّلام و آشيانهء آل محمّد صلّى اللّه عليه و آله و جايگاه
هامش
( 1 ) دربارهء اينكه آيا آن حضرت ، به قم آمده است يا نه ؟ بين محدّثان اختلاف نظر است ، و مطابق روايت عيون اخبار الرّضا ( ج 2 ، ص 149 ) مأمون براى حضرت رضا عليه السّلام نوشته بود كه از راه جبل ( كرمانشاهان و همدان و قم و . . . ) به سوى خراسان حركت نكن ، بلكه از راه بصره و اهواز و فارس حركت كن ، و گروهى را به سرپرستى « رجاء بن ضحّاك » ، مأمور كرد تا حضرت رضا عليه السّلام را در همين مسير ، به خراسان بياورند ( مترجم )
( 2 ) ظاهرا صحيح اين كلمه « فريوند » است ، و به طورى كه شنيدهام ، نام روستائى در نزديك عبادآباد و مزينان ( در سرزمين خراسان ) مىباشد ( مؤلّف )