شرح كوتاه :
به آن كسى كه در مسير راه سفر ، درمانده شده ، و مركبش را به هلاكت رسانده ، در لغت عرب مىگويند : قد انبت ، كه در اصل از « بتّ » به معنى قطع است ، منظور اين است كه او در نيمه راه سفر ، فرو مانده ، و به مقصد نرسيده و نيازش تأمين نشده و شتر باركش و سوارى خود را هلاك نموده است ، چنان كه سعدى از همين مطلب ، اقتباس كرده و در سخن فارسى مىگويد :
كارها به رفق و تأمّل برآيد و مستعجل به سر آيد :
به چشم خويش ديدم در بيابان * كه آهسته سبق برد از شتابان
سمند بادپا « 1 » از تك فرو ماند * شتربان همچنان آهسته مىراند
محقّق طوسى ( ره ) در كتاب « آداب المتعلّم » مىگويد : « خواهان علم و دانش ، بايد دوران نوجوانى و جوانى را غنيمت بشمرد ، و خود را به گونهاى به مشقّت و زحمت نيندازد ، كه ناتوان و درمانده گردد ، بلكه رفق و ملايمت را به كار بندد ، چرا كه « رفق و ملايمت » يك اصل بزرگ ( وصول به مقصود ) در همه چيز است » .
هامش
( 1 ) سمند بادپا : اسب تندرو .