سرانجام در ماه صفر ، از دنيا رفت .
2 - علّت مسموم نمودن امام حسن عليه السّلام
ابو الفرج اصفهانى [ مورّخ معروف ] در كتاب مقاتل الطّالبيّين مىنويسد :
« پس از آنكه امام حسن عليه السّلام [ ناگزير ] با معاويه صلح كرد ، از عراق به مدينه آمد و در آنجا سكونت گزيد ، معاويه پس از مدّتى [ بر خلاف شرائط صلح ] تصميم گرفت براى پسرش يزيد [ به عنوان وليعهد ] از مردم بيعت بگيرد [ معاويه در اين مسير كوشش فراوان كرد ، و با تهديد و تطميع و كشتار ، مردم را با اجبار به بيعت با يزيد واداشت ] ولى هيچ موضوعى براى معاويه سنگينتر و ناگوارتر از وجود امام حسن عليه السّلام ، سعد وقّاص « 1 » نبود [ زيرا اين دو نفر ، حاضر به بيعت با يزيد نبودند ] .
معاويه به خاطر همين ، امام حسن عليه السّلام و سعد وقّاص را مسموم نمود ، و آن دو ، بر اثر مسموميّت كشته شدند .
3 - علّت جنگ نكردن امام حسن عليه السّلام با معاويه
در كتاب احتجاج ، از اعمش و او از سالم بن ابى الجعد روايت مىكند كه :
يكى از رفقاى ما گفت : در مدينه به حضور امام حسن عليه السّلام رفتم ، و عرض كردم :
« اى پسر رسول خدا ! سرهاى ما را در گريبان ذلّت فرو انداختى ، و ما جمعيّت شيعيان را غلام و بردهء ديگران ساختى ، و هم اكنون يك نفر براى تو باقى
هامش
( 1 ) سعد وقّاص از اصحاب رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله بود ، و در عصر خلافت عمر ، سردار لشكر اسلام در فتح ايران گرديد ، وى گرچه با على عليه السّلام بيعت نكرد ، ولى آن حضرت را سبّ نمىكرد ( يعنى ناسزا نمىگفت ) ، معاويه كرارا او را به سبّ على عليه السّلام فرا خواند ، او با اين پيشنهاد مخالفت نمود ، بلكه فضائل على عليه السّلام را آشكارا بيان مىكرد ( مترجم )