الجِنسُ السَّابِعُ
جنس هفتم
المَأخُوذُ من كَيفيَّةِ جِرمِ العُرُوقِ
و يَنقَسِمُ إلى الحارِّ ، و البارِدِ ، و المُعتَدِلِ بينهما .
اين جنس كه به سه درجه گرم ، سرد ، و معتدل تقسيم شده ، در اصل نظر به ميزان حرارت و برودت خون و روح داخل شريان دارد كه آن را از حرارت ملمس درك مىكنند .
فَالحارُّ
يَدُلُّ علي حَرارَةِ ما في تَجويفِهِ من الدَّمِ و الرُّوحِ .
ملمس حار ( گرم ) :
نشانه حرارت خون و روح درون شريان است .
و البارِدُ
يَدُلُّ علي بُرُودَتِهِ .
ملمس بارد ( سرد ) :
علامت برودت خون و روح است .
و المُعتَدِلُ يَدُلُّ علي اعتِدالِ حالِهِ « 1 » .
نبض معتدل در حرارت :
دلالت بر اعتدال خون و روح از نظر حرارت و برودت دارد .
هفت جنس پيشين به بررسى يكى از ويژگيهاى نبض مىپرداخت ، اما سه جنس بعد به مقايسه برخى از اين ويژگيها با هم مىپردازد .
الجِنسُ الثَّامِنُ
جنس هشتم
الماخُوذُ من وَزنِ الحَرَكَةِ
و هو أن يَكُونَ زَمانُ السُّكُونِ مُساوِياً لِزَمانِ الحَرَكَةِ ، و يَدُلُّ علي اعتِدالِ الحالِ في الانقِباضِ و الانبِساطِ .
اين جنس به مقايسه زمان حركت انبساطى ( حركت ) و زمان حركت انقباضى ( سكون مجازى ) نظر دارد و سه حالت بيشتر براى آن متصور
هامش
( 1 ) . ب : حاله فى الحر و البرد .