تخطي إلى المحتوى الرئيسي

بغداد ( چند مقاله در تاريخ و جغرافياى تاريخى) (فارسى) — صفحة 91

مساهمون:

ص٩١
مديترانه ديده مىشود كاملا به دور و محروم است .

7 . وضع دجله

اهميت شط عظيمى كه بغداد بر كرانه آن ساخته شده نه تنها از اهميت اقليم براى بغداد كمتر نيست بلكه بيشتر است . اين بزرگرود از « بلد » 122 كيلومترى قسمت علياى بغداد ، از جلگه‌هايى كه آن را در ميان گرفته‌اند جريان مىيابد . شطى است شكوهمند با عرض 188 تا 212 متر و عمق متوسط 41 ر 7 تا 74 ر 13 متر كه ارتفاع آبهاى آن از سطح دريا در بالاترين « آبخاست » و پايينترين « آبكاست » به طور ميانگين بين 50 ر 28 و 60 ر 34 متر در تغيير است . بالاترين سطحى كه از آن به ثبت رسيده در روز 16 مارس [ اسفند ] 1946 بوده كه در آن دجله به ارتفاع 76 ر 35 متر رسيده است . اين رودخانه داراى شيبى ملايم و ضعيف است كه بين بلد و بغداد 9 ر 6 سانتيمتر در كيلومتر و بين بغداد و كوت 7 ر 6 سانتيمتر در كيلومتر است . در حال حاضر به بركت سدها و سيلبندهاى طولى ، بستر اين شط در بغداد قادر به تخليهء 7 تا 8 هزار متر مكعب آب در ثانيه است ، در صورتى كه آبدهى متوسط سالانهء آن 236 ، 1 متر مكعب در ثانيه است . از اين مقدار بازدهء ميانگين ماهانه‌اى به دست مىآيد كه هيچگاه از 3000 متر مكعب تجاوز نمىكند ، هرچند تغييرات نسبتا شديدى بين 1 تا 8 را نشان مىدهد ( ژانويه [ دى ] : 922 متر مكعب در ثانيه ؛ فوريه [ بهمن ] : 355 ، 1 ؛ مارس [ اسفند ] : 1985 ؛ آوريل [ فروردين ] : 909 ، 2 ؛ مه [ ارديبهشت ] : 777 ، 2 ؛ ژوئن [ خرداد ] : 661 ، 1 ؛ ژوئيه [ تير ] : 870 ؛ اوت [ مرداد ] : 480 ؛ سپتامبر [ شهريور ] : 360 ؛ اكتبر [ مهر ] : 352 ؛ نوامبر [ آبان ] : 496 ؛ دسامبر [ آذر ] : 682 ) .