نزديك مىشود . « 1 » بنابراين در اين محل براى خروج قطعى از زمينهاى سيلگير بين النهرين چند كيلومتر بيشتر راه نيست .
بنابراين جاى شهر هم مناسب است و هم نامطمئن و مخاطرهآميز .
پيش از اينكه خطوط كلى سازمانى را كه بشر براى آن تدارك ديده ارائه كنيم لازم است چند كلمهاى دربارهء اقليم بغداد و سامان كار دجله بگوييم . بستگى شهر به اين دو عامل جغرافيايى و بخصوص به دومى بيش از آن است كه بتوان آنها را ناديده گذاشت .
6 . وضع اقليمى
آب و هواى بغداد چنان متغير است كه انسان هر قدر هم اقامتش در اين شهر كوتاه باشد بعيد است كه هرگز آن را از ياد ببرد . بارندگى ، حتى در چند ماهى كه اصولا فصل بارندگى است بسيار اندك است و دماى هوا تقريبا در سراسر سال طاقتفرساست .
با توجه به ميزان بارندگى كه از 146 ميليمتر بيشتر نمىشود بايد گفت كه بغداد در ناحيهاى واقعا بيابانى و حتى سخت بيابانى جاى گرفته است زيرا اقليمهايى را بىآب و خشك قلمداد مىكنند كه ميزان بارندگى آنها در سال معادل 200 ميليمتر يا كمتر باشد . گذشته از اين بارندگيهاى اين سرزمين يك جا در فصل سرما جمع شده است : در ژانويه [ دى ] 4 ر 25 ميليمتر ( 3 ر 17 درصد كل بارندگى سالانه ) ؛ در فوريه [ بهمن ] 2 ر 27 ميليمتر ( 6 ر 18 درصد كل ) ؛ در مارس [ اسفند ] 9 ر 29 ( 4 ر 20 درصد كل ) ؛ در آوريل [ فروردين ] 6 ر 9 ميليمتر
هامش
( 1 ) . به نقشهء كوچك نگاه كنيد . روى نقشهء بزرگ تنها پيشرفتگى غربى ديده مىشود .