قسمت به اندازهء بخش شرقى پرجمعيت نبود ، و بهطور كلى افراد عادى در آنجا سكونت داشتند . « 1 » پل قايقى 8 ر 1 متر ارتفاع داشت ، و مردم براى عبور از رودخانه از آن يا از قفّهها استفاده مىكردند . « 2 »
در اين دوره جمعيّت بتدريج افزايش يافت . روسو ( در حدود 1215 / 1800 ) جمعيت آن را 000 ، 45 و اوليويه 000 ، 80 تخمين مىزند ، و حال آنكه ساكنانش رقم آن را 000 ، 100 نفر مىدانند « 3 » ؛ باكينگم ( 1232 / 1818 ) آن را 000 ، 80 نفر مىداند « 4 » ، و كرپورتر ( 1233 / 1818 ) آن را 000 ، 100 نفر تخمين مىزند . « 5 » منشى بغدادى نظر مردم محل را اين گونه بيان مىكند كه در بغداد 000 ، 100 خانوار وجود داشت كه 1500 خانوار آن يهودى و 800 خانوار مسيحى بودند . « 6 » در 1246 / 1830 اين تخمين به 000 ، 120 تا 000 ، 150 نفر رسيد . « 7 » مخلوطى از نژادها و مذاهب وجود داشت . ديوانيان ترك ( يا مملوك ) بودند ، بازرگانان عمدتا عرب بودند ، و گروهى ايرانى و كرد و عدهاى هم هندى ديده مىشد . « 8 » در بغداد ، بويژه نزديك پل بازارهاى متعددى وجود داشت و بازارهاى بزرگ با طاقهاى آجرى پوشيده شده بود ، و حال آنكه روى بازارهاى ديگر را با شاخههاى نخل
هامش
( 1 ) .Niebuhr , vol . 2 . P . 244 ; Rousseau , P . 4( 2 ) .Ker Porter , vol . 2 , P . 255 ; Niebuhr , vol . 2 , P . 243 ;منشى بغدادى ، ص 243
( 3 ) .Rousseau , P . 8 ; olivier , vol . 2 , P . 385( 4 ) .Travels , vol . 2 , P . 380( 5 ) .Ker Porter , P . 265( 6 ) . رحله ، ص 24 .
( 7 ) .Fraser , vol . 1 , PP . 224 - 5 ; Wellsted( 8 ) .Buckingham , P . 387 ; Niebuhr , vol . 2 , P . 250