جامع الصّغا يا جامع الخفّافين را ساخت و تكيهء مولوى را كه امروزه به مسجد آصفيه شهرت دارد تعمير كرد . « 1 » جشن پاشا مسجدى ساخت كه به نام او شهرت يافته است . اين مسجد را جامع الوزير نيز مىنامند . « 2 » وى حصار و خندقى نيز در پيرامون كرخ ساخت تا آن را از حملهء بدويان حفظ كند .
در اين دوره ، جهانگردان اروپايى ديدار از بغداد را آغاز كردند . آنان اين شهر را محلّ تلاقى كاروانها و مركز بزرگ تجارت با عربستان و ايران و تركيه دانستهاند . سزار فردريگو « 3 » ( 970 / 1563 ) بازرگانان خارجى بسيارى در اين شهر يافت . سرآنتونى شرلى « 4 » ( 998 / 1590 ) « همه گونه كالاهاى عالى و بسيار ارزان » در آنجا ديد . « 5 » بغداد پلى داشت از قايقهايى كه با زنجير آهنى بزرگى به يكديگر بسته شده بودند ، و هنگامى كه قايقى از رودخانه عبور مىكرد بعضى از قايقهاى پل را تا زمانى كه رفت و آمد قطع مىشد بر مىداشتند . « 6 » رائوولف ( 982 / 1574 ) كوچهها را باريك و خانهها را بدشكل يافت . بسيارى از ساختمانها خراب شده بود . بعضى از ساختمانهاى عمومى مانند اقامتگاه پاشا و بازار بزرگ يا صرّافخانه سالم بود . گرمابههاى آن كيفيت مرغوبى نداشت . بخش شرقى با حصار و خندق به خوبى محافظت مىشد ، و حال آنكه بخش غربى بىحفاظ بود و به دهكدهاى بزرگ
هامش
( 1 ) . عزّاوى ، ج 4 ، ص 116 ، 128 - 132 ؛ - آلوسى ، مساجد ، ص 62 - 64 ، 301
( 2 ) . گلشن خلفا ، ص 66 ؛ اوليا چلبى ، ج 4 ، ص 419
( 3 ) .Caesar Frederigo( 4 ) .Sir Anthony Shirley( 5 ) .Purchas , vol . 8 , P . 384( 6 ) .RalPh Fitch , in 1583 ; Hakluyt , vol . 3 , PP . 282 - 283