ترانهاى بغدادى بدين مضمون آمده است كه « در كشاكش ايرانيان و روميان ، چه تلخكامى كه به ما رسيد » . به فرمان شاه اسماعيل بسيارى از زيارتگاههاى سنّيان ، بويژه آرامگاههاى ابو حنيفه و عبد القادر گيلانى را خراب كردند و بسيارى از رهبران اهل تسنّن را كشتند . امّا وى شروع به ساختن ضريحى براى امام موسى كاظم ( ع ) كرد ، و حاكمى با لقب خليفة الخلفا به كار گماشت . « 1 » بسيارى از بازرگانان ايرانى به بغداد روى آوردند و امور تجارى را رونق بخشيدند . پس از مدّت كوتاهى كه ضمن آن ذو الفقار ، سركردهء كردان ، بغداد را به تصرف درآورد و خود را مطيع سلطان سليمان قانونى خواند ، شاه طهماسب آن شهر را دوباره در 936 گرفت . در 941 سلطان سليمان وارد بغداد شد ، و گنبدى بر فراز آرامگاه ابو حنيفه ساخت و مسجد و مدرسهاى بنيان نهاد و مسجد و تكيه و آرامگاه گيلانى را تعمير كرد و در هر دو مسجد مهمانسراهايى براى مستمندان به وجود آورد . همچنين زيارتگاه و مسجد كاظمين را كه شاه اسماعيل آغاز كرده بود تكميل كرد . « 2 » وى دستور داد كه املاك را مميزّى و ثبت كنند ، و ادارهء آن ايالت را نظم و ترتيب بخشيد . « 3 » ادارهء امور به دست والى ( پاشا ) ، دفتردار ( براى امور مالى ) و قاضى سپرده شد . در بغداد پادگانى مستقر شد كه ينىچريها ستون فقرات آن بودند .
در دورهء بعد ، تنها چند ساختمان برپا شد . در 978 مراد پاشا مسجد مراديه را در محلّهء ميدان ساخت . مسجد گيلانى تعمير شد . چغالزاده يك كاروانسرا ، يك قهوهخانه و يك بازار مشهور ساخت . همچنين
هامش
( 1 ) . عزّاوى ، ج 3 ، ص 336 - 343
( 2 ) . سليمان نامه ، ص 119 ؛ اوليا چلبى ، ج 4 ، ص 426 ؛ آلوسى ، مساجد ، ص 117 ؛ عزّاوى ، ج 4 ، ص 28 به بعد
( 3 ) . اوليا چلبى ، ج 4 ، ص 41