مجاور سرايت كرد . « 1 »
عيّاران در زمان سلجوقيان نسبتا فعّال بودند و دكانها و خانهها را غارت مىكردند و سبب ناامنى مىشدند . « 2 » آشوبهاى « عامّه » و نزاعهاى فرقهاى آنان ( حنبليان عليه شافعيان و سنّيان عليه شيعيان ) موجب خونريزى و ويرانى بسيار مىشد . ابن اثير از مصالحهاى موقّتى در 502 سخن مىگويد و مىافزايد : « ايشان [ يعنى « عامه » ] هميشه عامل شرّ بودند » . « 3 » عمر اين دوره كوتاه بود ، و نزاع و كشمكش ادامه يافت و در زمان مستعصم به صورتى وحشتانگيز درآمد . « 4 » در 640 نزاعهايى ميان محلّات مأمونيّه و باب العضدى كه به بازار نظاميّه نيز كشيده شد ، و ميان مختاره و سوق السلطان ، و بين قطفتا و قريّه ( در غرب بغداد ) درگرفت ؛ عدّهء زيادى به قتل رسيدند و دكانها غارت شد . « 5 » در 653 كارها سخت آشفته بود . ميان رصافه ( سنّى ) و خضيريين ( شيعه ) نزاع بالا گرفت ، و چندى نگذشت كه اهالى باب البصره به طرفدارى از رصافه ، و كرخ به حمايت از خضيريين برخاستند . « 6 » اين نزاعها روحيهء رقابت ميان محلات را كه بر اثر عدم نظارت دولت شدّت گرفته بود نيز نشان مىدهد .
هنگامى كه نزاع ميان كرخ و باب البصره دوباره شدّت گرفت ، سربازانى
هامش
( 1 ) . ابن اثير ، ج 11 ، ص 143 ؛ در اين محلّات در 560 ، 569 و 583 حريقهاى ديگرى بروز كرد ؛ ابن اثير ، ج 11 ، ص 270 ، 372 ؛ منتظم ، ج 10 ، ص 212
( 2 ) . براى دورهء 449 تا 537 - ابن جوزى ، منتظم ، ج 8 ، ص 139 ، 234 ؛ ابن اثير ، ج 10 ، ص 204 ، 383 ، ج 11 ، ص 26 ، 29 ، 59 ، 63
( 3 ) . ج 10 ، ص 329 ؛ نيز - ج 10 ، ص 80 ، 259 ، 104 ، 108 - 109 ، 112 ، 117 - 118
( 4 ) . ابن اثير ، ج 10 ، ص 360 ، ج 11 ، ص 271 ، 344 ، ج 12 ، ص 33 ، 216
( 5 ) . ابن فوطى ، ص 175 ؛ - ابن ابى الحديد ، ج 2 ، ص 554
( 6 ) . ابن فوطى ، ص 298 - 299