از مشاهدات ابن جبير ساخته شد . « 1 » مشهورترين آنها عبارت بود از نظاميّه كه در 459 بنا شد ، مدرسهء ابو حنيفه كه در همان سال تأسيس گشت ، « 2 » و مستنصريّه كه به امر مستنصر در 631 بنا شد و تا قرن يازدهم / هفدهم برپا بود . هر يك از اين مدارس به يكى از چهار مكتب فقهى اختصاص داشت ، بجز مستنصريه و بشيريه ( تأسيس 653 ) كه فقه هر چهار مكتب را تدريس مىكردند . « 3 » شمس الملوك ( فرزند نظام الملك ) مكتبى براى كودكان يتيم تأسيس كرد . « 4 » در 606 مهمانسرا ( دار الضيافه ) هايى براى دستگيرى از مستمندان در ماه رمضان ، در همهء محلات بغداد ساخته شد . « 5 »
بغداد در اين دوره از حريق و سيل و كشمكش آسيب فراوان ديد .
در 449 محلّات كرخ و باب محوّل و بيشتر بازارهاى كرخ در آتش سوخت . در 451 قسمت اعظم كرخ و بغداد كهنه طعمهء حريق شد . « 6 » محلّات و بازارهاى نزديك نهر معلّى و دار الخلافه چند بار سوخت . « 7 » در 551 آتش از محلّات مجاور به دار الخلافه و سوقهاى
هامش
Review of the Higher Teachers ' College , Baghdad , vol . 5 , 110 ff , vol . 6 . p . 86 f( 1 ) . ابن فوطى ، ص 24 - 25 ، 53 ، 128 ، 308 ؛ ابن اثير ، ج 11 ، ص 211
( 2 ) . ابن جوزى ، منتظم ، ص 245 - 246 ، و هنوز با نام كلية الشريعه وجود دارد
( 3 ) . ابن فوطى ، ص 308 ؛ ابن جوزى ، منتظم ، ج 8 ، ص 245 - 247 ؛ ابن اثير ، ج 10 ، ص 38 ؛ ابن فوطى ، ص 53 - 54 ، 58 - 59
( 4 ) .Isfahani , Seljuks , P . 124 - 5( 5 ) . ابن اثير ، ج 12 ، ص 286 ؛ اشارات ديگر ، همان ، ص 184 ؛ ابن فوطى ، ص 94
( 6 ) . ابن جوزى ، منتظم ، ج 8 ، ص 81 ؛ ابن اثير ، ج 10 ، ص 5
( 7 ) . ابن اثير ، ج 10 ، ص 35 ، 67 ، 318 ؛ ابن جوزى ، منتظم ، ج 8 ، ص 241 ، ج 9 ، ص 61 ، 148 ، ج 10 ، ص 35