خود مىزدند . « 1 » از سوى ديگر ، غدير ، روز 18 ذيحّجه ، را روز جشن و شادمانى اعلام كردند . اين امر باعث شد كه سنيان دو روز متفاوت را برگزينند كه تاريخ هر يك هشت روز پس از روزهاى ذكر شده بود . « 2 » كشمكش ميان شيعه و سنّى در اين دوره معمول شد ، و آغاز آن از 338 ، يعنى زمانى بود كه كرخ به غارت رفت . « 3 » در 348 جنگ ميان دو گروه منجر به ويرانى و حريق در باب الطّاق شد « 4 » در 361 آشوبهاى كرخ به سوختن آن و نابودى 000 ، 17 نفر انجاميد ، و 300 دكان و خانههاى بسيار و 33 مسجد طعمهء حريق گرديد . « 5 » در 363 حريق قسمت اعظم كرخ را از بين برد . « 6 » در 381 آشوب ديگرى برپا شد كه بسيارى از محلّات را به آتش كشيده . « 7 » در 453 نهر طابق ، باب القطن ، و قسمت اعظم محّلهء باب البصره در آتش سوخت . « 8 » در 422 بسيارى از بازارها در طىّ آشوبها ويران شد . « 9 » عيّاران ، كه بويژه در آخرين ربع قرن چهارم / دهم و تا اواخر اين دوره فعاليّت مىكردند ، آشوب و آشفتگى بسيار به پا كردند . « 10 » تاريخنويسان فعاليتهاى آنان را بد تعبير كردند و آنان را راهزن و دزد نشان دادهاند ، امّا نهضت آنها در نتيجهء وضع زندگى دشوارشان و هرج و مرج سياسى بود . قيام آنها بر ضد توانگران و
هامش
( 1 ) . - ابن جوزى ، ج 7 ، ص 15
( 2 ) . ابن اثير ، ج 9 ، ص 110
( 3 ) . ابن جوزى ، منتظم ، ج 6 ، ص 363
( 4 ) . همان ، ص 390
( 5 ) . ابن اثير ، ج 8 ، ص 207 ؛ - ابن جوزى ، منتظم ، ج 7 ، ص 60
( 6 ) . مسكويه ، ج 2 ، ص 327
( 7 ) . ابن اثير ، ج 9 ، ص 31
( 8 ) . ابن اثير ، ج 9 ، ص 102 ؛ نيز - ج 8 ، ص 184 ، ج 9 ، ص 25 - 26 ، 32 ، 58
( 9 ) . ابن جوزى ، منتظم ، ج 8 ، ص 55
( 10 ) . دربارهء فعاليتهاى آنان در دو محاصرهء بغداد - طبرى ، سلسلهء 3 ، ص 877 ، 1008 - 1010 ، 1552 ، 1556 - 1557 ؛ مسعودى ، ج 6 ، ص 45 به بعد