383 مسجد قطيعه و مسجد حربيّه به صورت مساجد جامع درآمد . « 1 »
ابن حوقل دو پل مشاهده كرده ، كه يكى از آنها غير قابل استفاده بوده است . « 2 » ظاهرا در زمان معز الدوّله سه پل وجود داشت ( يكى در باب الشمّاسيّه نزديك قصر او ، ديگرى در باب الطاّق و سوّمى در سوق الثلاثاء ) . اولّى به باب الطّاق منتقل شد و در آنجا دو پل به وجود آمد . سپس ، يكى از آنها غير قابل استفاده شد . « 3 »
بغداد از آشوب عامّه ، اختلافات فرقهاى كه آلبويه دامن مىزدند ، و نيز عيّاران آسيب بسيار ديد . در منابع از جهل عامّه و آمادگى آنها براى قبول هر گونه دعوت ، و نيز خوشطينتى و ياغيگيرى آنها سخن فراوان رفته است . « 4 » در 279 معتضد « قصّاص » ( قصهگويان ) و فالگيران [ ( عرّافين ) ] را از نشستن در معابر و مساجد بازداشت ، و مردم را از اجتماع در پيرامون آنها يا مجادله با آنها منع كرد . « 5 » پيش از آلبويه ، حنبليها موجب آشوب مىشدند ، و گاهگاه مىكوشيدند كه اخلاق را با توسّل به زور اصلاح كنند . « 6 » در اين دوره آشوبهاى فرقهاى افزايش يافت و موجب خسارات جانى و مالى بسيار شد .
آلبويه ، روز دهم محرّم را روز عزاى عمومى اعلام كردند ؛ بازارها بسته مىشد و مردم دستههايى راه مىانداختند و زنان بر سر و روى
هامش
( 1 ) . ابن جوزى ، منتظم ، ج 7 ، ص 671 ؛ خطيب ، ص 53 - 54 ؛ ابن جوزى ، مناقب ، ص 21 - 22 ؛ ابن اثير ، ج 9 ، ص 48
( 2 ) . ابن حوقل ، ج 1 ، ص 241
( 3 ) . ابن جوزى ، مناقب ، ص 20
( 4 ) . - مسعودى ، ج 5 ، ص 81 - 83 ، 85 - 87 ؛ غزالى ، فضائح ، ص 53 ؛ ابن جوزى ، مناقب ، ص 31 - 32 ؛ بغدادى ، فرق ، ص 141
( 5 ) . ابن جوزى ، منتظم ، ج 5 ، ص 122 ، 171
( 6 ) . - ابن اثير ، ج 8 ، ص 84 - 85 ، 157 - 158 ، 229 - 230 ؛ صولى ، راضى ، ص 198