قصرهاى ويران بدون صاحب باغ احداث كنند ، و چون پل مركزى را باريك و خراب يافت ، آن را تعمير و تعويض كرد . « 1 » در 372 بيمارستان عضدى را بنا نهاد ، و پزشكان و ناظران و انباردارانى براى آن تعيين كرد ، و مقدار زيادى دارو ، وسايل و تجهيزات در اختيار آن قرار داد ، و اموالى براى نگهدارى آن وقف كرد . « 2 »
امّا بغداد در زمان آلبويه دچار انحطاط شد ( تنوخى وسعت آن را در 345 يك دهم وسعت زمان مقتدر مىداند ) . « 3 » شهر منصور متروك شد و ديگر حيات نداشت . « 4 » بيشتر محلههاى غرب بغداد خراب و كوچك شده بود . آبادترين بخش غرب بغداد كرخ بود كه در آنجا بازرگانان داراى محلّ كسب بودند . ازينرو بخش غربى در اين زمان كرخ ناميده مىشود . « 5 »
بخش شرقى شهر آبادتر بود ، و بزرگان معمولا در آنجا اقامت داشتند . « 6 » در اين بخش ، جاهاى ديدنى عبارت بود از باب الطاق ، محلّى كه بازار بزرگ در آنجا قرار داشت ، دار الاماره در مخرم و قصرهاى خليفه در منتهى اليه جنوبى . « 7 » خانههاى منفرد تا كلواذا نيز ادامه مىيافت . ابن حوقل چهار مسجد جامع را ديده است . مسجد منصور ، مسجد رصافه ، مسجد براثا ، و مسجد دار السلطان . « 8 » سپس در 379 و
هامش
( 1 ) . ابن اثير ، ج 8 ، ص 558 ؛ ابن جوزى ، منتظم ، ج 7 ، ص 114 ؛ مسكويه ، ج 2 ، ص 404 - 406
( 2 ) . ابن جوزى ، منتظم ، ج 7 ، ص 112 - 114
( 3 ) . نشوار ، ج 1 ، ص 66
( 4 ) . مقدسى ، ص 120
( 5 ) . ابن حوقل ، ج 1 ، ص 241 - 242 ؛ مقدسى ، ص 120
( 6 ) . - ابن حوقل ، ص 240
( 7 ) . - مقدسى ، ص 120 ؛ ابن حوقل ، ج 1 ، ص 240 - 241 ؛ اصطخرى ، ص 84
( 8 ) . ابن حوقل ، ص 241