باراندازى در كنار دجله بنا كرد ، و در زمينهاى آن منطقه گنبدى نيم دايره ساخت به ارتفاع مردى كه بر الاغى سوار شده باشد . « 1 » در 289 مكتفى زندانهاى قصر را ويران و مسجد جامعى ( جامع القصر ) ساخت كه تا زمان مقتدر ، سوّمين مسجد جامع بود . « 2 »
مقتدر ( 295 - 320 ) ساختمانهاى جديدى به قصرهاى سلطنتى افزود و آن را به طرزى اعجابانگيز مزيّن كرد ، و به باغوحش ( حير الوحوش ) توجهى مخصوص مبذول داشت . « 3 » شرح مفصّل خطيب دربارهء سال 305 جالب توجه است . حصار مستحكم پيرامون قصرها ، و دهليزى مخفى از تالار بارعام مقتدر به يكى از دروازهها ، از جمله اقدامات دفاعى لازم بود . « 4 » در ميان عجايب بايد از دار الشجره نام برد كه عبارت بود از درختى سيمين در ميان حوضى بزرگ با هجده شاخه و تركههاى متعدّد ، و گنجشكهاى سيمين يا زرّينى كه گهگاه آواز مىخواندند . در دو سوى استخر ، هجده مجسمهء سوار بود كه در يك جهت حركت مىكردند ، گويى در تعقيب يكديگر بودند . « 5 » همچنين حوضى از سيماب به وسعت 30 20 ذراع ، با چهار قايق زرّين وجود داشت و پيرامون آن را باغى افسانهاى فراگرفته بود . باغوحش داراى انواع جانوران بود . كنام شيران يكصد شير داشت . قصر فردوس از لحاظ سلاحهايش شگفتانگيز بود . در داخل محوّطهء سلطنتى 23 قصر ساخته شده بود . « 6 »
هامش
( 1 ) . خطيب ، ص 48 ؛ اربلّى ، ص 175 ؛ ياقوت ، ج 1 ، ص 80 ؛ ابن جوزى ، منتظم ، ج 5 ، ص 144
( 2 ) . ابن جوزى ، منتظم ، ج 6 ، ص 3 ؛ خطيب ، ص 62
( 3 ) . خطيب ، ص 48 ، 53
( 4 ) . - خطيب ، ص 51
( 5 ) . - خطيب ، ص 54
( 6 ) . - خطيب ، 53 - 55 ؛ ابن جوزى ، منتظم ، ج 6 ، ص 144 .